Boşanmada Mal Paylaşımı ve Katılma Alacağı Davası — 2026 Güncel Rehber: Şartlar, Hesaplama ve Tüm Detaylar

Boşanma sürecinde eşlerin en çok merak ettiği konuların başında mal paylaşımı gelmektedir. Evlilik birliği süresince edinilen malların nasıl paylaşılacağı, katılma alacağı davası şartları ve artık değerin hesaplanma yöntemi, boşanma davalarının mali boyutunu belirleyen kritik unsurlardır. Bu rehberde, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 218-241. maddeleri arasında düzenlenen edinilmiş mallara katılma rejimini, katılma alacağı hesaplama yöntemini, katkı payı ve değer artış payı alacaklarını, katılma alacağının ödenmesi ve faiz meselesini, aile konutunun özgülenmesini, güncel Yargıtay uygulamalarını ve 2026 yılına ilişkin harç tutarlarını kapsamlı biçimde ele alacağız.

1. Mal Rejimi Kavramı ve Hukuki Niteliği

Mal rejimi, eşlerin evlilik birliği süresince edindikleri malvarlığı değerlerinin birbirleriyle olan ilişkisini düzenleyen hukuki çerçevedir. TMK md. 202 uyarınca, eşler arasında başka bir mal rejimi sözleşmesi yapılmadıkça yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.

Türk hukuk sisteminde dört farklı mal rejimi bulunmaktadır:

Eşler, TMK md. 208 gereğince her zaman yeni bir mal rejimi sözleşmesiyle önceki veya başka bir mal rejimini kabul edebilirler. Mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama biçiminde yapılmalıdır (TMK md. 205). Ancak pratikte eşlerin büyük çoğunluğu herhangi bir sözleşme yapmadığından yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanmaktadır.

Önemli tarih: Edinilmiş mallara katılma rejimi, 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı TMK ile birlikte yasal mal rejimi olarak kabul edilmiştir. Bu tarihten önce evlenen çiftler için, 01.01.2002 öncesi dönemde edinilen mallara eski kanundaki (743 sayılı Medeni Kanun) mal ayrılığı rejimi uygulanır; bu tarihten sonra edinilen mallara ise yeni yasal rejim uygulanır.

2. Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Kapsamı

Edinilmiş mallara katılma rejiminde iki temel mal kategorisi bulunur: edinilmiş mallar ve kişisel mallar. Bu ayrım, mal paylaşımı davasının temelini oluşturur.

Edinilmiş Mallar (TMK md. 219)

TMK md. 219 uyarınca aşağıdaki malvarlığı değerleri edinilmiş mal sayılır:

• Çalışmanın karşılığı olan edinimler (maaş, ücret, ikramiye, prim vb.)
• Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler
• Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar
• Kişisel malların gelirleri (örneğin miras yoluyla edinilen evin kira geliri)
• Edinilmiş malların yerine geçen değerler

Kişisel Mallar (TMK md. 220)

Aşağıdaki malvarlığı değerleri kişisel mal sayılır ve paylaşım dışında kalır:

• Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya (kıyafet, kişisel aksesuar vb.)
• Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan malvarlığı değerleri
• Miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma (bağışlama) yoluyla elde edilen malvarlığı değerleri
• Manevi tazminat alacakları
• Kişisel malların yerine geçen değerler

Sözleşmeyle Kişisel Mal Sayılabilecek Değerler (TMK md. 221)

TMK md. 221 gereğince eşler, mal rejimi sözleşmesiyle bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kararlaştırabilirler. Aynı şekilde, kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da sözleşmeyle belirleyebilirler. Bu düzenleme, özellikle serbest meslek erbabı ve işletme sahipleri açısından önem taşır.

İspat Kuralları (TMK md. 222)

Mal rejiminin tasfiyesinde ispat kuralları son derece önemlidir. TMK md. 222 uyarınca:

• Her eş, yapmış olduğu malvarlığı dışındaki yatırımlarının edinilmiş mallarından yapıldığını ileri sürerse bunu ispatla yükümlüdür.
• Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş, bunu ispat etmek zorundadır. İspat edilemezse o mal edinilmiş mal sayılır.
• Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğu ispat edilemezse, o mal her iki eşin paylı mülkiyetinde sayılır.

Bu ispat kuralı nedeniyle evlilik süresince alınan malların kayıtlarının düzenli tutulması, makbuz, fatura ve banka dekontlarının saklanması büyük önem taşımaktadır.

3. Mal Rejiminin Sona Ermesi

TMK md. 225 uyarınca edinilmiş mallara katılma rejimi aşağıdaki hallerde sona erer:

1. Eşlerden birinin ölümü halinde
2. Başka bir mal rejiminin kabul edilmesi halinde (eşlerin mal rejimi sözleşmesi yapması)
3. Mahkemece evliliğin iptaline karar verilmesi halinde
4. Mahkemece boşanmaya karar verilmesi halinde
5. Mahkemece mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi halinde (TMK md. 206)

Boşanma davasının açıldığı tarih, mal rejiminin sona erdiği tarih olarak kabul edilir. Bu tarihin önemi büyüktür; çünkü bu tarihten sonra edinilen mallar, edinilmiş mal olarak değerlendirilmez ve paylaşıma konu edilmez.

Değerlendirme Anı (TMK md. 228)

TMK md. 228 gereğince, tasfiye sırasında hangi malların mevcut olduğu mal rejiminin sona erdiği tarih (boşanma dava tarihi) itibarıyla belirlenir. Ancak bu malların değeri, tasfiye tarihindeki (karar tarihi) durumuna göre hesaplanır. Bu ayrım pratikte son derece önemlidir:

4. Katılma Alacağı Davası: Şartlar ve Usul

Davanın Açılma Şartları

Katılma alacağı davası açılabilmesi için şu şartların gerçekleşmesi gerekir:

• Boşanma kararının kesinleşmiş olması (boşanma davası devam ederken mal paylaşımı hakkında karar verilemez; ancak boşanma davası ile birlikte talep edilebilir, bu durumda boşanma bekletici mesele yapılır)
• Mal rejiminin sona ermiş olması
• Tasfiyeye konu edilebilecek edinilmiş malların bulunması

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Mal rejiminin tasfiyesinde görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise:

• Mal rejimi ölüm ile sona ermişse ölenin son yerleşim yeri mahkemesi
• Boşanma veya evliliğin iptali ile sona ermişse, boşanma davasına bakan mahkeme
• Diğer hallerde davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK md. 214)

Zamanaşımı Süresi

Katılma alacağı davası, Türk Borçlar Kanunu md. 146 gereğince 10 yıllık genel zamanaşımı süresine tabidir. Bu süre, mal rejiminin sona erdiği tarihten (boşanma kararının kesinleşme tarihi) itibaren başlar. 10 yıllık sürenin dolmasından sonra açılan dava, zamanaşımı itirazı ile reddedilebilir.

Uygulamada önemli husus: Anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımı hakkında açık ve kuşkuya yer bırakmayacak biçimde feragat beyanı yer almadıkça, taraflar boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde mal paylaşımı davası açabilirler.

Dava Türü: Belirsiz Alacak ve Kısmi Dava

Mal paylaşımı davası, belirsiz alacak davası (HMK md. 107) veya kısmi dava olarak açılabilir. Uygulamada tasfiye hesabının karmaşıklığı ve malların değerinin dava sürecinde bilirkişi incelemesiyle belirlenmesi nedeniyle, belirsiz alacak davası olarak açılması tercih edilmektedir. Bu durumda:

• Harç, dava açılırken belirtilen asgari miktar üzerinden hesaplanır
• Bilirkişi raporu sonrasında talep arttırılabilir (ıslaha gerek kalmaz)
• Faiz, dava tarihinden itibaren işler

Harç ve Masraflar (2026 Yılı)

Mal paylaşımı davası nispi harca tabidir. 2026 yılı itibarıyla:

2025-2026 AAÜT (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi) uyarınca aile mahkemelerinde görülen davalarda maktu vekalet ücreti 45.000 TL olarak belirlenmiştir.

5. Malların Değerlemesi: Sürüm Değeri (TMK md. 232)

TMK md. 232 açıkça düzenlemektedir: Mal rejiminin tasfiyesinde malların sürüm (rayiç/piyasa) değerleri esas alınır. Bu hüküm, eski 743 sayılı Medeni Kanun döneminde var olan belirsizliği gidermiştir.

Sürüm değerinin tespitinde şu esaslar geçerlidir:

• Taşınmazlar için mahkemece atanan bilirkişi heyeti (genellikle gayrimenkul değerleme uzmanı) tarafından keşif yapılır ve rayiç değer belirlenir
• Araçlar için kasko değeri, piyasa değeri ve gerektiğinde ekspertiz raporu esas alınır
• Şirket hisseleri için mali müşavir veya işletme bilirkişisi tarafından şirketin gerçek değeri (defter değeri değil) tespit edilir
• Banka hesapları, yatırım fonları ve menkul kıymetler için ilgili kurumlara yazı yazılarak bakiye ve değer bilgisi istenir

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre: Artık değere katılma alacak miktarı hesaplanırken, mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan malların, bu tarihteki durumlarına göre ancak tasfiye (karar) tarihindeki sürüm değerleri esas alınır.

6. Artık Değer Hesaplaması

Katılma alacağının tespitinde en kritik aşama artık değer hesaplamasıdır. TMK md. 231 uyarınca artık değer, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır.

Artık Değer Formülü

Artık Değer = Edinilmiş Malların Toplam Değeri + Eklenecek Değerler + Denkleştirme Alacakları − Borçlar − Kişisel Mallara Giden Denkleştirme

Her eşin artık değerinin yarısı üzerinde diğer eş hak sahibidir (TMK md. 236/I). Bu yarı oran, katılma alacağını ifade eder.

Artık değerin negatif çıkması durumu: Eğer bir eşin edinilmiş mallarına ilişkin borçlar, edinilmiş malların toplam değerini aşıyorsa artık değer sıfır olarak kabul edilir. Diğer eş, borçlu eşin borcuna katlanmak zorunda değildir; negatif artık değer diğer eşin alacağından mahsup edilemez.

Eklenecek Değerler (TMK md. 229)

TMK md. 229 uyarınca aşağıdaki değerler, edinilmiş mallara değer olarak eklenir:

1. Eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar
2. Bir eşin mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirler

Bu hüküm, eşlerden birinin boşanmadan hemen önce mal kaçırmasını engellemek amacıyla konulmuştur. Eklenecek değerlerin tespitinde, devirlerin yapıldığı tarihteki değer değil, tasfiye tarihindeki değer esas alınır.

Denkleştirme (TMK md. 230)

Bir eşin kişisel mallarından edinilmiş mallara veya edinilmiş mallarından kişisel mallarına değer geçişi olmuşsa, denkleştirme yapılır. TMK md. 230 uyarınca:

• Bir eşin kişisel mallarına ilişkin borçları edinilmiş mallarından veya edinilmiş mallarına ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmiş ise, tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir
• Denkleştirmede değer artması veya azalması söz konusu ise, değer artışı halinde tasfiye tarihindeki değer, değer azalması halinde ise katkı tarihindeki değer esas alınır

Örneğin, eşin miras yoluyla edindiği parayla (kişisel mal) satın aldığı ve evlilik süresince kullanılan otomobilin değerinde kişisel mallara denkleştirme alacağı oluşur.

Somut Hesaplama Örneği

Örnek: Eş A'nın edinilmiş malları:

• Evlilik süresince alınan daire: 4.500.000 TL (tasfiye tarihindeki değer)
• Banka hesabındaki birikim: 350.000 TL
• Araç: 800.000 TL
• Toplam edinilmiş mal: 5.650.000 TL
• Daire üzerindeki konut kredisi borcu: -1.200.000 TL
• Eş A'nın babasından miras kalan parayla ödenen peşinat (kişisel maldan denkleştirme): -500.000 TL
• Artık Değer: 5.650.000 − 1.200.000 − 500.000 = 3.950.000 TL
• Eş B'nin katılma alacağı: 3.950.000 / 2 = 1.975.000 TL

7. Katılma Alacağının Ödenmesi ve Faiz (TMK md. 239)

Katılma alacağının nasıl ödeneceği, uygulamada en çok sorun yaratan konulardan biridir. TMK md. 239 bu konuyu düzenlemektedir.

Ödeme Biçimi

Katılma alacağı ve değer artış payı, tasfiyenin sona ermesiyle muaccel olur ve para olarak ödenir. Ancak borçlu eş, katılma alacağını derhal ödeyecek mali güce sahip değilse:

• Borçlu eş, mahkemeden ödemenin ertelenmesini veya taksitlendirilmesini isteyebilir
• Hakim, koşulları değerlendirerek uygun bir süre tanıyabilir
• Ertelenen veya taksitlendirilen alacağa faiz işletilmesine karar verilir
• Gerektiğinde borçlu eşten güvence (teminat) göstermesi istenebilir

Faiz Başlangıç Tarihi

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre katılma alacağı ve değer artış payı alacağına karar tarihinden itibaren yasal faiz yürütülür. Tasfiyenin sona ermesi karar tarihi olarak kabul edildiğinden, faiz de bu tarihten başlar.

Ayni ödeme: TMK md. 239/II uyarınca, alacaklı eşin payını karşılamak üzere ayni ödeme (mal devri) yoluna gidilebilir. Hakim, uygun bulması halinde borçlu eşin, borcuna karşılık tasfiyeye konu bir malı alacaklı eşe devretmesine karar verebilir.

8. Aile Konutu ve Ev Eşyasının Özgülenmesi (TMK md. 240)

Mal rejiminin tasfiyesinde aile konutu, özel bir korumaya tabidir. TMK md. 240 bu konuda önemli düzenlemeler içerir.

Eşin Ölümü Halinde Özgülenme

Sağ kalan eş, eski yaşantısını devam ettirebilmesi için ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde kendisine intifa hakkı veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir. Bu hak, katılma alacağına mahsup edilir; yetmezse bedel eklenerek karşılanır.

Ayrıca sağ kalan eş, aynı koşullarla ev eşyası üzerinde de kendisine mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.

Boşanma Halinde Aile Konutu

Boşanma halinde ise aile konutunun özgülenmesi doğrudan TMK md. 240 kapsamında değildir; ancak TMK md. 254 (paylaşmalı mal ayrılığında) benzeri hükümler çerçevesinde değerlendirilebilir. Boşanma sürecinde aile konutunun korunması bakımından TMK md. 194 (aile konutu şerhi) büyük önem taşır.

Aile Konutu Şerhi ve Mal Paylaşımı İlişkisi (TMK md. 194)

TMK md. 194 uyarınca, eşlerden biri diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Malik olmayan eş, tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir.

Bu şerhin mal paylaşımı bakımından önemi şudur: Aile konutu şerhi, boşanma kararının kesinleşme tarihine kadar hukuki geçerliliğini korur. Şerh, malik eşin konutu boşanma sürecinde üçüncü kişilere satmasını veya ipotek vermesini engelleyerek alacaklı eşin katılma alacağını güvence altına alır.

9. Katılma Alacağı Oranının Değiştirilmesi (TMK md. 237)

TMK md. 236/I gereğince her eş, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir. Ancak bu oran sözleşmeyle değiştirilebilir. TMK md. 237 uyarınca:

• Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle artık değere katılma oranını değiştirebilirler
• Ancak bu değişiklik, eşlerin ortak olmayan çocuklarının ve onların altsoylarının saklı paylarını ihlal edemez
• Sözleşmeyle belirlenen oran hem artırılabilir hem azaltılabilir (örneğin %60-%40 veya %70-%30 gibi)

Bu düzenleme pratikte nadiren kullanılmakla birlikte, evlilik sözleşmesi yapan çiftlerin bilmesi gereken önemli bir hükümdür.

10. Değer Artış Payı Alacağı (TMK md. 227)

Değer artış payı alacağı, katılma alacağından farklı ve bağımsız bir alacak türüdür. TMK md. 227 uyarınca, eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu katkısı oranında alacak hakkına sahip olur.

Değer artış payı hesaplamasında malın tasfiye tarihindeki değeri esas alınır. Böylece katkıda bulunan eşin enflasyon ve değer artışından kaynaklanan kaybı önlenmiş olur. Ancak TMK md. 227/III gereğince, tasfiye sırasında malda değer kaybı olmuşsa başlangıçtaki katkı değeri esas alınır.

Örnek: Eş B, Eş A adına kayıtlı evin alımında 500.000 TL katkıda bulunmuştur. Evin alım bedeli 1.000.000 TL iken tasfiye tarihindeki değeri 4.000.000 TL'dir. Katkı oranı %50 olduğundan, Eş B'nin değer artış payı alacağı: 4.000.000 × %50 = 2.000.000 TL olacaktır.

Değer artış payı ile katılma alacağı arasındaki öncelik: Tasfiyede önce değer artış payı hesaplanır, ardından kalan miktar üzerinden katılma alacağı hesabı yapılır. Bu sıralama, alacaklının hak kaybını önlemek açısından önemlidir.

11. Katkı Payı Alacağı (01.01.2002 Öncesi Dönem)

01.01.2002 tarihinden önce edinilen mallar bakımından eski 743 sayılı Medeni Kanun'un mal ayrılığı rejimi geçerlidir. Bu dönemde bir eşin, diğer eş adına kayıtlı malın edinilmesine yaptığı katkı, katkı payı alacağı olarak talep edilir.

Katkı payı alacağında, katılma alacağından farklı olarak, katkının malın alım tarihindeki değerine oranı tespit edilir ve bu oran dava tarihindeki değere uygulanır. 01.01.2002 tarihinden önce evlenip bu tarihten sonra boşanan çiftlerde, iki dönem için farklı hesaplama yöntemleri uygulanır:

Önemli fark: Katkı payı alacağında eşin katkısını ispat etmesi gerekir; katılma alacağında ise yasadan doğan bir hak olduğundan ispat yükü farklıdır. Katılma alacağını talep eden eşin gelirinin olması veya ilgili malın edinilmesine, iyileştirilmesine ya da korunmasına katkı yapmış olması aranmaz.

12. Katılma Alacağının Azaltılması veya Kaldırılması (TMK md. 236/II)

TMK md. 236/II uyarınca, zina veya hayata kast nedeniyle boşanma halinde hakim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir. Bu düzenleme, ağır kusurlu eşin mal paylaşımından haksız kazanç elde etmesini engellemeyi amaçlamaktadır.

Bu hükmün uygulanabilmesi için:

• Boşanma kararının zina (TMK md. 161) veya hayata kast (TMK md. 162) sebebine dayanması gerekir
• Hakimin takdir yetkisi bulunmaktadır; kaldırma veya azaltma zorunlu değildir
• Talep üzerine veya resen uygulanabilir
• Yalnızca bu iki özel boşanma sebebinde uygulanır; genel boşanma sebeplerinde (evlilik birliğinin sarsılması gibi) katılma alacağı oranı azaltılamaz

Paylaşmalı mal ayrılığında paralel hüküm: TMK md. 252 de benzer bir düzenleme içermektedir. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma halinde hakim, kusurlu eşin payının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.

İlgili makalemizde zina sebebiyle boşanma konusu ayrıntılı olarak ele alınmaktadır: Zina Sebebiyle Boşanma Rehberi 2026

13. Olağanüstü Mal Rejimine Geçiş (TMK md. 206)

Evlilik devam ederken, belirli şartların varlığı halinde eşlerden biri mal ayrılığına geçilmesini talep edebilir. TMK md. 206 uyarınca aşağıdaki hallerde hakim, eşlerden birinin istemi üzerine mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesine karar verir:

• Diğer eşe ait malvarlığının borca batık veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olması
• Diğer eşin, ortaklığın menfaatlerini tehlikeye düşürmesi
• Diğer eşin, gerekli olan rızasını haklı bir sebep olmaksızın vermemesi
• Diğer eşin, edinilmiş mallara ilişkin bilgi vermekten kaçınması
• Diğer eşin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması

Bu dava ile eşler arasındaki edinilmiş mallara katılma rejimi sona erer ve tasfiye işlemi yapılabilir. Boşanma Davası Rehberi makalemizde boşanma sürecinin detayları yer almaktadır.

14. Mal Kaçırma ve Önleyici Tedbirler

Boşanma sürecinde eşlerin sıklıkla karşılaştığı sorunlardan biri, diğer eşin malları üçüncü kişilere devretmesi veya gizlemesidir. Bu durumda hukuk sistemi çeşitli koruma mekanizmaları sunmaktadır:

İhtiyati tedbir talebi: Boşanma davasıyla birlikte veya ayrıca, eşler malvarlığı üzerinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini isteyebilir. Mahkeme, taşınmazların devrinin önlenmesi, banka hesaplarının dondurulması veya araç satışının engellenmesi yönünde tedbir kararı verebilir. İhtiyati tedbir kararı, HMK md. 389 ve devamı hükümlerine göre verilir.

Eklenecek değerler (TMK md. 229): Yukarıda açıklandığı üzere, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde rıza dışı yapılan karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler, edinilmiş mallara eklenerek hesaplamaya dahil edilir.

Üçüncü kişilere karşı dava hakkı: TMK md. 241 gereğince, katılma alacağı için borçlu eşin malvarlığı veya terekesi yeterli değilse, alacaklı eş, edinilmiş mallarda eksik kalan miktarı, bu mallara ilişkin devirlerin yapıldığı üçüncü kişilerden talep edebilir. Bu dava, devirlerin yapıldığı tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süreye tabidir.

Aile konutu şerhi (TMK md. 194): Yukarıda detaylı olarak açıklandığı üzere, malik olmayan eş tapu kütüğüne aile konutu şerhi verdirerek konutun rızası dışında devredilmesini engelleyebilir.

15. Anlaşmalı Boşanmada Mal Paylaşımı

Anlaşmalı boşanmada (TMK md. 166/III) eşler, boşanmanın mali sonuçları hakkında anlaşma sağlarlar. Bu anlaşma protokol ile belirlenir. Ancak mal paylaşımı konusunda bazı önemli noktalar vardır:

• Protokolde mal paylaşımı hakkında açık ve kuşkuya yer bırakmayacak bir düzenleme yapılması gerekir
• Protokolde yalnızca nafaka ve tazminat konularında anlaşılıp mal paylaşımına hiç değinilmemişse, taraflar boşanma sonrası ayrıca mal paylaşımı davası açabilir
• Protokolde mal paylaşımı taleplerinden feragat edilmişse, bu feragatin geçerli ve bağlayıcı olup olmadığı tartışmalıdır; Yargıtay, irade sakatlığı (hata, hile, ikrah) durumlarında feragatin geçersizliğine karar verebilmektedir
• Boşanma protokolü hakimin onayı ile kesinleştiğinden, protokoldeki mal paylaşımı düzenlemesi de bağlayıcı hale gelir

16. Özel Durumlar ve Yargıtay Uygulamaları

Ev Kadınının Katkısı

Yargıtay içtihatlarına göre, çalışmayan eşin ev işleri ve çocuk bakımı gibi faaliyetleri dolaylı katkı olarak değerlendirilir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde ev kadını olan eş, diğer eşin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir. Katılma alacağı yasadan doğan bir hak olduğundan, bu hakkı talep eden eşin gelirinin olması veya ilgili malın edinilmesine fiilen katkı yapmış olması aranmaz.

Şirket Hissesi ve Ticari İşletme

Evlilik süresince kurulan veya değeri artan şirket hisseleri edinilmiş mal kapsamında değerlendirilir. Şirketin tasfiye tarihindeki değerinin tespiti için bilirkişi incelemesi yapılır. Bilirkişi, şirketin aktif ve pasiflerini, gerçek piyasa değerini ve şerefiye (goodwill) unsurunu değerlendirerek şirketin gerçek değerini belirler.

Emeklilik Maaşı ve Bireysel Emeklilik

Evlilik birliği süresince ödenen bireysel emeklilik primleri edinilmiş mallardan karşılanmışsa, biriken fon edinilmiş mal olarak kabul edilir. SGK emekli aylığı ise kişisel hak niteliğinde olup doğrudan paylaşıma konu olmaz; ancak bu aylıkla edinilen malvarlığı değerleri edinilmiş mal sayılır.

Miras Yoluyla Edinilen Mallar

Miras yoluyla gelen mallar kişisel mal niteliğindedir ve paylaşıma dahil edilmez. Ancak bu malların gelirleri (kira geliri, faiz geliri vb.) edinilmiş mal sayılır (TMK md. 219/IV). Öte yandan eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını kararlaştırabilirler (TMK md. 221).

Kooperatif Yoluyla Edinilen Taşınmazlar

Kooperatif ödemelerinin bir kısmının mal ayrılığı, bir kısmının da edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemlerde yapılması halinde, her dönemdeki ödemelerin oranına göre katkı payı ve katılma alacağı ayrı ayrı hesaplanır.

Eşin Ölümü Halinde Mal Paylaşımı

Eşlerden birinin ölümü ile mal rejimi sona erdiğinde, sağ kalan eş hem miras hakkını hem de katılma alacağını talep edebilir. Katılma alacağı, terekeden öncelikli olarak ödenir; kalan kısım miras paylaşımına konu olur. Zamanaşımı süresi ölüm tarihinden itibaren 10 yıldır.

17. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Boşanmada mal paylaşımı davası ne zaman açılır?

Mal paylaşımı davası, boşanma davası ile birlikte açılabileceği gibi boşanma kararının kesinleşmesinden sonra da açılabilir. Ancak boşanma davası ile birlikte açılmışsa, boşanma kararı kesinleşmeden mal paylaşımı hakkında karar verilemez; boşanma davası bekletici mesele yapılır. Zamanaşımı süresi boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıldır.

2. Evlilik öncesi alınan mal paylaşıma dahil midir?

Hayır. Evlilik öncesi edinilen mallar kişisel mal sayılır ve paylaşıma dahil edilmez. Ancak evlilik süresince bu malın değerinde meydana gelen artış, diğer eşin katkısı ile gerçekleşmişse değer artış payı alacağı gündeme gelebilir.

3. Mal paylaşımı davasında avukat tutmak zorunlu mudur?

Avukat tutma zorunluluğu bulunmamaktadır; ancak mal rejiminin tasfiyesi hukuki açıdan karmaşık bir süreçtir. Artık değer hesaplaması, denkleştirme ve eklenecek değerlerin tespiti uzmanlık gerektirdiğinden avukat desteği alınması önerilir. 2025-2026 AAÜT'ye göre aile mahkemelerinde görülen davalarda maktu vekalet ücreti 45.000 TL olarak belirlenmiştir.

4. Eşim boşanmadan önce mal kaçırırsa ne yapabilirim?

TMK md. 229 kapsamında, mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde rızanız olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar ve katılma alacağınızı azaltmak kastıyla yapılan devirler, edinilmiş mallara eklenerek hesaplamaya dahil edilir. Ayrıca ihtiyati tedbir talep ederek malların devrini engelleyebilirsiniz. TMK md. 241 gereğince, borçlu eşin malvarlığı yeterli değilse üçüncü kişilere de başvurabilirsiniz.

5. Zina durumunda mal paylaşımı nasıl etkilenir?

TMK md. 236/II gereğince, zina veya hayata kast sebebiyle boşanma halinde hakim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya tamamen kaldırabilir. Ancak bu hüküm yalnızca zina ve hayata kast sebeplerinde uygulanır; diğer boşanma nedenlerinde katılma alacağı oranı azaltılamaz.

6. Kredi ile alınan ev boşanmada nasıl paylaşılır?

Kredi ile alınan evin edinilmiş mal olarak kabul edilmesi halinde, evin tasfiye tarihindeki piyasa değerinden kalan kredi borcu düşülür ve bulunan artık değerin yarısı diğer eşin katılma alacağını oluşturur. Eğer evin peşinatı kişisel maldan (örneğin miras) karşılanmışsa, bu kısım için denkleştirme yapılır.

7. Mal paylaşımı davasında hangi deliller sunulmalıdır?

Tapu kayıtları, banka hesap dökümleri, araç tescil belgeleri, şirket kayıtları, maaş bordroları, kredi sözleşmeleri, kira sözleşmeleri ve tanık beyanları gibi deliller sunulabilir. Mahkeme gerektiğinde tapu müdürlüğü, bankalar ve ilgili kurumlardan bilgi isteyebilir.

8. Katılma alacağına faiz işler mi?

Evet. Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre katılma alacağına karar tarihinden itibaren yasal faiz yürütülür. Belirsiz alacak davası olarak açılmışsa, ıslah edilen kısma da dava tarihinden itibaren faiz işler.

9. Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı yapılmazsa ne olur?

Anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımı konusuna değinilmemiş veya yalnızca nafaka ve tazminat düzenlenmişse, taraflar boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde ayrıca mal paylaşımı davası açabilirler.

10. Ev kadını olan eşin mal paylaşımında hakkı var mıdır?

Evet. Edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağı yasadan doğan bir haktır. Ev kadını olan eşin çalışıp çalışmadığına veya malın edinilmesine fiilen katkıda bulunup bulunmadığına bakılmaz. Ev kadını olan eş de diğer eşin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir.

18. Sonuç

Boşanmada mal paylaşımı, Türk Medeni Kanunu'nun edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde düzenlenen, hem hukuki hem mali açıdan büyük önem taşıyan bir süreçtir. Katılma alacağı, artık değerin yarısı olarak hesaplanmakta ve bu hesaplamada edinilmiş mallar ile kişisel malların doğru ayrımının yapılması belirleyici rol oynamaktadır. Eklenecek değerler, denkleştirme, değer artış payı ve katılma alacağının ödenmesi gibi özel mekanizmalar, eşler arasında hakkaniyetli bir paylaşımın sağlanmasını amaçlamaktadır.

Mal paylaşımı davasında zamanaşımı süresinin 10 yıl olduğu unutulmamalı, davanın zamanında açılması büyük önem taşımaktadır. Aile konutu şerhi gibi koruma mekanizmaları, boşanma sürecinde mal kaçırmayı engellemek için etkili araçlardır. Sürecin karmaşıklığı göz önüne alındığında, uzman bir aile hukuku avukatından destek almak, hak kaybının önlenmesi açısından tavsiye edilmektedir.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 194, 202, 205, 206, 208, 214, 218-241
• 743 sayılı (eski) Türk Kanunu Medenisi
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 146 (zamanaşımı)
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, md. 107 (belirsiz alacak davası), md. 389 vd. (ihtiyati tedbir)
• 492 sayılı Harçlar Kanunu ve 2026 yılı harç tarifesi
• 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT)
• Akıntürk, T. — Aile Hukuku
• Akıntürk, T. — Medeni Hukuk
• Gezder — Türk Medeni Hukuku: Başlangıç, Kişiler, Aile Hukuku
• Korkusuz — Hukuk Başlangıcı
• (Açıklamalı - İçtihatlı - Örnekli) Türk Medeni Yasası ve Uygulaması — Aile Hukuku

Anahtar Kelimeler: boşanmada mal paylaşımı, katılma alacağı davası, edinilmiş mallara katılma rejimi, artık değer hesaplama, mal paylaşımı davası 2026, katkı payı alacağı, değer artış payı, mal rejimi tasfiyesi, boşanma mal paylaşımı nasıl yapılır, mal paylaşımı zamanaşımı, boşanmada ev paylaşımı, mal kaçırma boşanma, aile mahkemesi mal paylaşımı, aile konutu şerhi, sürüm değeri, katılma alacağı faiz, anlaşmalı boşanmada mal paylaşımı, mal rejimi sözleşmesi, ev kadını mal paylaşımı