Vasiyetname ve Miras Sözleşmesi Nedir? — 2026 Güncel Rehber: Türleri, Şartları ve Tüm Detaylar

Bir kişinin ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaşılacağını belirlemesi, hem kendisi hem de geride kalanlar açısından büyük önem taşır. Türk hukukunda bu amaçla başvurulan iki temel araç vardır: vasiyetname ve miras sözleşmesi. Her ikisi de "ölüme bağlı tasarruf" olarak adlandırılır ve Türk Medeni Kanunu'nda (TMK) ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Bu rehberde vasiyetname nedir, nasıl yazılır, hangi türleri vardır, miras sözleşmesi nasıl yapılır, saklı pay oranları nelerdir, vasiyetnamenin iptali ve tenkis davası süreleri gibi merak edilen tüm konuları 2026 güncel verileriyle ele alıyoruz.

1. Ölüme Bağlı Tasarruf Kavramı

Ölüme bağlı tasarruf, bir kişinin ölümünden sonra hüküm doğurmasını istediği irade beyanlarını içeren hukuki işlemdir. TMK, ölüme bağlı tasarrufları iki şekilde yapmaya olanak tanır: vasiyet (vasiyetname) ve miras sözleşmesi. Bu iki işlem, "şekli anlamda ölüme bağlı tasarruf" olarak adlandırılır ve kanun bunların dışında başka bir ölüme bağlı tasarruf şekli tanımamıştır.

Vasiyetname tek taraflı bir hukuki işlemdir; miras bırakan bunu tek başına yapar ve dilediği zaman geri alabilir. Miras sözleşmesi ise iki taraflı bir hukuki işlemdir; miras bırakan ile karşı tarafın anlaşmasıyla kurulur ve tek taraflı olarak geri alınamaz. Bu temel ayrım, hangi aracın tercih edileceğini belirleyen en önemli kriterdir.

Ölüme bağlı tasarruflar, içerik bakımından "maddi anlamda ölüme bağlı tasarruflar" olarak da sınıflandırılır. Bunlar arasında mirasçı atama, belirli mal vasiyeti, yedek mirasçı ve art mirasçı atama, koşul ve yükleme koyma, vakıf kurma ve vasiyeti yerine getirme görevlisi atama gibi düzenlemeler yer alır.

2. Vasiyetname Nedir ve Hukuki Niteliği

Vasiyetname, miras bırakanın son istek ve arzularını belirli şekil şartlarına uyarak bildirdiği, tek taraflı ve ölüme bağlı bir hukuki işlemdir. Vasiyetnamenin hukuki sonuçları, miras bırakanın ölümüyle birlikte doğar.

Vasiyetname ile miras bırakan; mirasçı atayabilir (atanmış mirasçılık), belirli bir mal veya hakkı belirli bir kişiye bırakabilir (vasiyet alacaklılığı — belirli mal vasiyeti), mirasın paylaşılmasına ilişkin kurallar koyabilir, vakıf kurabilir veya mevcut bir vasiyetnameyi değiştirebilir ya da geri alabilir.

Vasiyetname yapabilmenin iki temel şartı vardır:

• Ayırt etme gücüne sahip olmak (akıl sağlığı yerinde olmak)
• On beş yaşını doldurmuş olmak (TMK md. 502)

Bu iki şart birlikte aranır. Ayırt etme gücünden yoksun bir kişinin yaptığı vasiyetname kesin hükümsüzdür.

3. Vasiyetname Türleri

Türk Medeni Kanunu üç tür vasiyetname öngörmüştür: el yazılı vasiyetname, resmi vasiyetname ve sözlü vasiyetname.

3.1. El Yazılı Vasiyetname (TMK md. 538)

El yazılı vasiyetname, miras bırakanın herhangi bir resmi makama başvurmadan, tamamen kendi el yazısıyla düzenlediği vasiyetnamedir. En yaygın ve pratik vasiyetname türüdür.

Geçerlilik şartları:

El yazılı vasiyetname, açık veya kapalı olarak saklanmak üzere notere, sulh hakimine veya yetkili memura bırakılabilir. Ancak bu zorunlu değildir; vasiyetnamenin bu yerlerden birine bırakılmamış olması geçerliliğini etkilemez.

Uygulamada sık yapılan hatalar: Vasiyetnamenin bir kısmının bilgisayarla yazılıp yalnızca imza ve tarihin el yazısıyla atılması, tarihin eksik yazılması (yalnızca yıl belirtilip ay ve günün yazılmaması) veya metnin başka biri tarafından yazılıp miras bırakan tarafından yalnızca imzalanması, vasiyetnameyi geçersiz kılan en yaygın hatalardır.

3.2. Resmi Vasiyetname (TMK md. 532-537)

Resmi vasiyetname, iki tanığın katılımıyla resmi bir memur tarafından düzenlenen vasiyetnamedir. Resmi memur; sulh hakimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir. Uygulamada resmi vasiyetnameler büyük çoğunlukla noterler tarafından düzenlenmektedir.

Düzenleme süreci:

1. Miras bırakan, arzularını resmi memura bildirir.
2. Memur, vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve miras bırakana okuması için verir.
3. Miras bırakan vasiyetnameyi okur ve imzalar.
4. Memur, vasiyetnameyi tarih koyarak imzalar.
5. Miras bırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder.
6. Tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve miras bırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetname üzerine yazarak imzalarlar.

Miras bırakan okuma yazma bilmiyorsa: Memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde miras bırakana okur. Miras bırakan vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder. Bu durumda tanıklar, hem miras bırakanın beyanını hem de onu tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetname üzerine yazarak imzalarlar (TMK md. 535).

2026 yılı resmi vasiyetname noter ücreti: Vasiyetname düzenleme ücreti 2.661,62 TL olarak belirlenmiştir. İptal veya değiştirme halinde bu tutarın üçte biri (887,21 TL) alınır. Bunlara ek olarak yazı ücreti (sayfa başına 80,68 TL) ve damga vergisi gibi masraflar eklenebilir.

3.3. Düzenlemeye Katılma Yasağı (TMK md. 536)

Resmi vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamayacak kişiler kanunda açıkça sayılmıştır:

• Fiil ehliyeti bulunmayanlar
• Bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar
• Okuma yazma bilmeyenler
• Miras bırakanın eşi
• Miras bırakanın üstsoy ve altsoyu (çocukları, torunları, anne-babası)
• Miras bırakanın eşinin üstsoy ve altsoyu

Bu kişilerin katılımıyla düzenlenen vasiyetname ile bu kişilerin lehine yapılan kazandırmalar iptal edilebilir. Kanun koyucunun bu yasağı öngörmesindeki amaç, miras bırakanın hiçbir etki altında kalmadan özgürce vasiyette bulunmasını sağlamaktır.

3.4. Sözlü Vasiyetname (TMK md. 539-541)

Sözlü vasiyetname, olağanüstü hallerde başvurulan istisnai bir vasiyetname türüdür. Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, savaş veya salgın hastalık gibi nedenlerle el yazılı ya da resmi vasiyetname yapma olanağı bulunmayan hallerde kullanılabilir.

Şartları:

• Miras bırakan, son arzularını iki tanığa sözlü olarak bildirir.
• Tanıklar, bu beyanı yazıya döker veya döktürür, tarih ve yer belirterek imzalar.
• Tanıklar, belgeyi vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine teslim eder.
• Miras bırakanın sonradan el yazılı veya resmi vasiyetname yapma olanağı doğarsa, sözlü vasiyetname bu olanağın doğmasından itibaren bir ay geçince hükümden düşer (TMK md. 541).

Önemli: Sözlü vasiyetnamede tanıkların vasiyetname içeriğini ayrıca bilmesi zorunlu değildir; tanıklar miras bırakanın beyanını yazıya geçirmekle yükümlüdür. Tanıkların vasiyetnameyi ayrı ayrı veya birlikte yazıya geçirmesi mümkündür.

4. Vasiyetname ile Yapılabilecek Maddi Tasarruflar

Vasiyetname yalnızca mal bırakma amacıyla kullanılmaz; TMK, vasiyetname aracılığıyla çeşitli maddi anlamda ölüme bağlı tasarruflar yapılmasına olanak tanır.

4.1. Mirasçı Atama (TMK md. 516)

Miras bırakan, vasiyetnamesiyle mirasının tamamını veya belirli bir oranını bir ya da birden fazla kişiye bırakabilir. Atanmış mirasçı, yasal mirasçılardan farklı olarak kanundan değil vasiyetnameden hak kazanır ve miras ortaklığının bir parçası olur.

4.2. Belirli Mal Vasiyeti (TMK md. 517)

Miras bırakan, mirasçı atamaksızın bir kimseye belirli bir mal, hak veya alacak bırakabilir. Bu durumda lehine kazandırma yapılan kişi "vasiyet alacaklısı" sıfatını kazanır. Vasiyet alacaklısı, mirasçılardan farklı olarak tereke üzerinde doğrudan hak sahibi değildir; yalnızca mirasçılardan belirli malın kendisine verilmesini talep edebilir (TMK md. 600). Bu talep, kişisel bir alacak hakkı niteliğindedir.

4.3. Yedek Mirasçı Atama (TMK md. 520)

Miras bırakan, atadığı mirasçının kendisinden önce ölmesi veya mirası reddetmesi ihtimaline karşı, bir "yedek mirasçı" (ikame mirasçı) atayabilir. Yedek mirasçı, asıl mirasçının mirası kazanamaması halinde onun yerine mirasçı olur.

4.4. Art Mirasçı Atama (TMK md. 521)

Art mirasçı (sonraki mirasçı) atamada, miras bırakan önce bir "ön mirasçı" belirler ve ön mirasçının ölümü veya belirli bir koşulun gerçekleşmesi üzerine mirasın bir "art mirasçıya" geçmesini ister. Ön mirasçı, mirası art mirasçıya devretmek yükümlülüğü altında geçici olarak kazanır. Art mirasçı atama, özellikle aile malvarlığının kuşaklar arası korunması amacıyla kullanılan bir tasarruf türüdür.

4.5. Koşul ve Yüklemeler (TMK md. 515)

Miras bırakan, ölüme bağlı tasarruflarını belirli koşullara (şartlara) veya yüklemelere (mükellefiyetlere) bağlayabilir. Koşul, tasarrufun hükümlerinin doğmasını veya sona ermesini belirsiz bir olaya bağlayan kayıttır. Yükleme ise mirasçıya veya vasiyet alacaklısına belirli bir davranışta bulunma yükümlülüğü getirir. Hukuka veya ahlaka aykırı koşullar ve yüklemeler geçersizdir; anlamsız ve yalnızca başkalarını rahatsız edici koşullar ise yazılmamış sayılır.

4.6. Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi (TMK md. 550-556)

Miras bırakan, vasiyetnamesiyle bir veya birden fazla "vasiyeti yerine getirme görevlisi" (tenfiz memuru) atayabilir. Bu görevlinin başlıca görevleri şunlardır:

• Miras bırakanın son arzularına uygun şekilde terekeyi yönetmek
• Tereke borçlarını ödemek
• Vasiyet alacaklarını yerine getirmek
• Mirasın paylaşılmasını gerçekleştirmek (miras bırakan aksini belirlemedikçe)

Vasiyeti yerine getirme görevlisi, görevini bizzat yerine getirir ve görevinin gerektirdiği ölçüde tereke üzerinde tasarruf yetkisine sahiptir. Ancak bu kişi mirasçı sıfatı taşımaz; yalnızca miras bırakanın son arzularının yerine getirilmesini sağlayan bir görevlidir. Görevli, görevini yerine getirirken iyi bir yönetici gibi özenli davranmak zorundadır ve tüm mirasçılara karşı eşit biçimde sorumludur.

5. Miras Sözleşmesi

5.1. Tanım ve Hukuki Nitelik

Miras sözleşmesi, miras bırakan ile karşı tarafın karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla kurulan, iki taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Vasiyetnameden farklı olarak miras sözleşmesi tek taraflı olarak geri alınamaz; her iki tarafın anlaşması veya kanundaki özel sebeplerin gerçekleşmesi gerekir.

Miras sözleşmesi iki türde yapılabilir:

• Olumlu miras sözleşmesi: Miras bırakan, karşı tarafa veya üçüncü bir kişiye mirasçılık hakkı ya da belirli mal vasiyeti sağlar.
• Mirastan feragat sözleşmesi (olumsuz miras sözleşmesi): Miras bırakana mirasçı olabilecek bir kişi, ileride doğacak mirasçılık hakkından karşılıklı veya karşılıksız olarak vazgeçer (TMK md. 528).

5.2. Miras Sözleşmesinin Şartları

Ehliyet şartları:

Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin (18 yaşını doldurmuş) olmak gerekir (TMK md. 503). Vasiyetnamede 15 yaş yeterli iken, miras sözleşmesinde 18 yaş şartı aranır. Ayrıca miras sözleşmesi kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan yasal temsilci aracılığıyla yapılamaz; taraflar bizzat katılmalıdır.

Şekil şartları (TMK md. 545):

Miras sözleşmesi, resmi vasiyetname şeklinde düzenlenmelidir. Yani:

• Resmi memur (noter veya sulh hakimi) huzurunda düzenlenmelidir.
• Taraflar arzularını resmi memura aynı anda bildirmelidir.
• Düzenlenen sözleşme, resmi memurun ve iki tanığın önünde imzalanmalıdır.

Bu şekil şartlarına uyulmadan yapılan miras sözleşmesi geçersizdir.

5.3. Miras Sözleşmesinin Sona Ermesi

Miras sözleşmesi şu hallerde sona erer:

• Tarafların anlaşması: Her iki taraf yazılı olarak sona erdirme konusunda anlaşabilir (TMK md. 546).
• Tek taraflı dönme: Miras sözleşmesinden sonra sözleşme gereği yapılması gereken karşı edim yerine getirilmezse, borçlar hukuku hükümlerine göre sözleşmeden dönülebilir (TMK md. 547).
• Mirastan yoksunluk: Mirasçı, mirastan yoksunluk sebeplerinden birini gerçekleştirmişse (TMK md. 578).
• Mirastan feragat sözleşmesinin etkisi: Feragat eden kişi, mirasçılık sıfatını miras bırakanın ölümünden önce yitirir.

Miras bırakanın sağlar arası tasarrufları: Miras sözleşmesi yapılmış olması, miras bırakanın sağlığında malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunmasını engeller mi? TMK md. 527 uyarınca miras sözleşmesi, miras bırakanın tasarruf özgürlüğünü ortadan kaldırmaz. Ancak miras sözleşmesiyle bağdaşmayan sağlar arası karşılıksız kazandırmaları miras sözleşmesinin tarafı itiraz edebilir.

6. Saklı Pay ve Tasarruf Özgürlüğü

Miras bırakan, malvarlığının tamamı üzerinde serbestçe tasarrufta bulunamaz. Kanun, belirli yakın mirasçılara "saklı pay" adı verilen dokunulmaz bir miras payı güvencesi tanımıştır.

6.1. Saklı Pay Oranları (TMK md. 506)

Önemli: Kardeşlerin saklı pay hakkı, 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı TMK ile kaldırılmıştır. Kardeşler artık saklı paylı mirasçı değildir.

6.2. Tasarruf Edilebilir Kısım

Miras bırakan, saklı payların dışında kalan kısım üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilir. Bu kısma "tasarruf edilebilir kısım" veya "tasarruf oranı" denir. Vasiyetname veya miras sözleşmesi ile yapılan tasarruflar, ancak bu oran dahilinde geçerlidir.

Hesaplama Örneği: Miras bırakan Ahmet Bey vefat etmiştir. Geride eşi ve iki çocuğu kalmıştır. Terekenin değeri 2.000.000 TL'dir.

• Eşin yasal miras payı: 1/4 = 500.000 TL → Saklı payı: 500.000 TL (tamamı)
• Her bir çocuğun yasal miras payı: 3/8 = 750.000 TL → Saklı payı: 375.000 TL (yarısı)
• Toplam saklı paylar: 500.000 + 375.000 + 375.000 = 1.250.000 TL
• Tasarruf edilebilir kısım: 2.000.000 − 1.250.000 = 750.000 TL

Ahmet Bey, vasiyetnamesiyle en fazla 750.000 TL'lik kısmı dilediği kişiye bırakabilir.

7. Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat)

Mirasçılıktan çıkarma (eski adıyla ıskat), miras bırakanın saklı paylı bir mirasçısını, ölüme bağlı bir tasarrufla miras hakkından tamamen yoksun bırakmasıdır. TMK iki tür mirasçılıktan çıkarma öngörmüştür.

7.1. Cezai Mirasçılıktan Çıkarma (TMK md. 510)

Miras bırakan, saklı paylı mirasçısını aşağıdaki hallerde mirasçılıktan çıkarabilir:

• Mirasçı, miras bırakana veya miras bırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse
• Mirasçı, miras bırakana veya miras bırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse

Mirasçılıktan çıkarma, miras bırakanın ölüme bağlı bir tasarrufu ile yapılır ve çıkarma sebebinin tasarrufta belirtilmesi gerekir (TMK md. 512). Sebebin belirtilmemesi veya gerçek dışı bir sebep gösterilmesi halinde çıkarma iptal edilebilir. Çıkarma sebebinin varlığını ispat yükü, çıkarmadan yararlanan mirasçıya aittir.

Mirasçılıktan çıkarılan kişi, miras bırakanın mirasından pay alamaz ve tenkis davası açamaz (TMK md. 511). Çıkarılan kişinin saklı payı, miras bırakan başka türlü tasarrufta bulunmamışsa, çıkarılanın altsoyuna geçer.

7.2. Koruyucu Mirasçılıktan Çıkarma (TMK md. 513)

Miras bırakan, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu, saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir. Ancak bu yarının, mirasçılıktan çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmesi zorunludur. Mirasın açıldığı anda borç ödemeden aciz belgesinin hükümsüz kaldığı ispatlanırsa, çıkarma da geçersiz hale gelir.

8. Vasiyetnamenin Açılması ve Tenfizi

Miras bırakanın ölümünden sonra vasiyetname, bulunduğu yer sulh hakimine teslim edilir. Vasiyetnameyi elinde bulunduran kişi, miras bırakanın ölümünü öğrendikten sonra vakit geçirmeksizin vasiyetnameyi sulh hakimine teslim etmekle yükümlüdür (TMK md. 595). Bu yükümlülük yerine getirilmezse, vasiyetnamenin geç tesliminden doğan zararlardan sorumluluk söz konusu olabilir.

Sulh hakimi, vasiyetnameyi teslim aldığından itibaren bir ay içinde açar. Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması duruşmasına çağrılır. Vasiyetname açıldıktan sonra, ilgililere vasiyetnamenin kendilerini ilgilendiren kısımlarının onaylı bir örneği tebliğ edilir.

Vasiyetnamenin açılması, vasiyetnamenin geçerliliği hakkında bir karar değildir; yalnızca vasiyetnamenin içeriğinin ilgililere bildirilmesi işlemidir.

Vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi): Vasiyetname açılıp itiraz süreleri geçtikten veya yapılan itirazlar sonuçsuz kaldıktan sonra, vasiyetnamenin yerine getirilmesi aşamasına geçilir. Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı, vasiyetnamenin tenfizini talep edebilir. Vasiyetnamenin tenfizi, sulh hukuk mahkemesinden istenir; tenfiz kararı ile birlikte atanmış mirasçıya mirasçılık belgesi verilir (TMK md. 598).

9. Vasiyetnamenin İptali Davası

9.1. İptal Sebepleri (TMK md. 557)

Aşağıdaki sebeplerle ölüme bağlı bir tasarrufun iptali için dava açılabilir:

1. Ehliyetsizlik: Tasarruf, miras bırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa (ayırt etme gücünden yoksunluk, yaş şartının karşılanmaması).
2. İrade sakatlığı: Tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa.
3. Hukuka veya ahlaka aykırılık: Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka ya da ahlaka aykırıysa.
4. Şekle aykırılık: Tasarruf, kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmadan yapılmışsa.

Muvazaa ve vasiyetname: Kural olarak muvazaa iki taraflı işlemler için söz konusudur; tek taraflı irade beyanı niteliğindeki vasiyetnamelerde muvazaadan bahsedilemez. Ancak uygulamada miras bırakanın gerçek iradesini gizlemek amacıyla vasiyetname düzenlediği ileri sürülebilir; bu durumda iptal davası yoluyla sonuç alınabilir.

9.2. Davacı ve Davalı

İptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir (TMK md. 558). Dava, vasiyetname ile kendisine hak sağlanan kişilere (atanmış mirasçılara, vasiyet alacaklılarına) karşı açılır.

9.3. Hak Düşürücü Süreler (TMK md. 559)

Bu süreler hak düşürücü süre niteliğindedir; zamanaşımından farklı olarak hakim tarafından resen dikkate alınır ve sürenin geçmesiyle hak tamamen ortadan kalkar. Vasiyetname usulünce açılıp, okunma kararının kesinleşmesinden sonra 1 yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlar.

9.4. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Vasiyetnamenin iptali davası asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme ise miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (TMK md. 576).

10. Tenkis Davası

10.1. Tenkis Davası Nedir?

Tenkis davası, miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufları veya sağlar arası karşılıksız kazandırmalarıyla saklı paylı mirasçıların saklı paylarını ihlal etmesi halinde, bu tasarrufların saklı payı zedeleyen kısmının etkisizleştirilmesini amaçlayan davadır (TMK md. 560). Tenkis davası yalnızca saklı paylı mirasçılar tarafından açılabilir.

10.2. Tenkis Sırası (TMK md. 570)

Tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar aşağıdaki sırayla yapılır:

1. Önce ölüme bağlı tasarruflar tenkis edilir.
2. Bu yetmezse, sağlar arası kazandırmalar en yeni tarihlisinden en eskisine doğru tenkis edilir.
3. Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan kazandırmalar en son tenkis edilir.

10.3. Tenkis Davası Süresi

Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak 1 yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden 10 yıl geçmekle düşer (TMK md. 571). Bu süreler de hak düşürücü niteliktedir.

10.4. İptal Davası ile Tenkis Davası Arasındaki Fark

Uygulamada iptal ve tenkis davaları çoğunlukla birlikte (terditli olarak) açılmaktadır: öncelikle vasiyetnamenin iptali, bu mümkün olmazsa tenkisi talep edilir.

11. Vasiyetnamenin Geri Alınması ve Değiştirilmesi

Miras bırakan, vasiyetnamesini her zaman geri alabilir veya değiştirebilir. Vasiyetnamenin geri alınması üç şekilde gerçekleşebilir:

• Yeni vasiyetname ile geri alma: Miras bırakan yeni bir vasiyetname düzenleyerek öncekini açıkça ortadan kaldırabilir veya önceki vasiyetname ile çelişen yeni düzenlemeler yapabilir (TMK md. 542). Sonraki vasiyetname öncekini tamamlıyorsa her ikisi de geçerli kalır; tamamlamıyorsa sonraki vasiyetname öncekinin yerine geçer.
• Yok etme yoluyla geri alma: Miras bırakan vasiyetnameyi yırtarak, yakarak veya başka şekilde yok ederek geri alabilir (TMK md. 543). Vasiyetnamenin üçüncü kişinin kusuruyla yok olması halinde tazminat hakları saklıdır.
• Sonraki tasarruf ile geri alma: Önceki vasiyetname, sonraki bir vasiyetname ile açıkça veya zımnen geri alınabilir. Sonraki vasiyetname öncekini tamamlamıyorsa onun yerine geçer.

Miras sözleşmesinde ise durum farklıdır: miras sözleşmesi tek taraflı geri alınamaz; ancak tarafların anlaşması veya kanuni sebeplerin varlığı halinde sona erdirilebilir.

12. Vasiyetnamenin Yorumlanması

Vasiyetnamenin yorumunda temel ilke, miras bırakanın gerçek iradesinin araştırılmasıdır. TMK'da vasiyetnamenin yorumuna ilişkin özel bir hüküm bulunmamakla birlikte, uygulamada ve doktrinde "favor testamenti" (vasiyetnamenin ayakta tutulması) ilkesi kabul edilmektedir. Buna göre, vasiyetnamenin birden fazla anlama gelebilecek hükümleri, vasiyetnameyi geçerli kılacak şekilde yorumlanır.

Yargıtay da kararlarında, vasiyetnamenin lafzına sıkı sıkıya bağlı kalmak yerine miras bırakanın gerçek iradesini araştırma yöntemini benimsemiştir. Vasiyetnamedeki bir ifade, farklı şekillerde anlaşılabiliyorsa, vasiyetnamenin geçerli kalmasını sağlayacak yorum tercih edilir.

13. Miras Hukukunda Özel Durumlar

13.1. Mirastan Yoksunluk (TMK md. 578)

Aşağıdaki hallerde bir kişi mirasçı olamaz:

• Miras bırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden
• Miras bırakanı sürekli olarak ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getiren
• Miras bırakanın ölüme bağlı bir tasarruf yapmasını veya böyle bir tasarruftan dönmesini aldatma, zorlama veya korkutma ile sağlayan veya engelleyen
• Miras bırakanın artık yeniden yapamayacağı bir durumda ve zamanda ölüme bağlı bir tasarrufu ortadan kaldıran veya bozan

Mirastan yoksunluk, yoksun olan kişinin altsoyu bakımından sonuç doğurmaz; altsoy, yoksun olan kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olur. Mirastan yoksunluk ile mirasçılıktan çıkarma (ıskat) farklı kurumlardır: yoksunluk kanundan doğar, çıkarma ise miras bırakanın iradesine dayanır.

13.2. Mirastan Feragat Sözleşmesi

Mirastan feragat sözleşmesi, bir mirasçının ileride doğacak mirasçılık hakkından vazgeçtiği miras sözleşmesi türüdür. İvazlı (karşılıklı) veya ivazsız (karşılıksız) olarak yapılabilir. İvazlı feragatte, feragat edenin altsoyu da mirasçılık hakkını kaybeder; ivazsız feragatte ise aksi kararlaştırılmadıkça altsoy etkilenmez (TMK md. 528).

Mirastan feragat sözleşmesinin resmi vasiyetname şeklinde düzenlenmesi zorunludur. Sözlü anlaşma veya adi yazılı belge ile yapılan feragat geçersizdir.

13.3. Mirasın Reddi ile Vasiyetname İlişkisi

Yasal mirasçı mirası reddedebilir (TMK md. 605). Ancak vasiyetname ile atanmış mirasçılık veya belirli mal vasiyeti ayrı ayrı değerlendirilir. Yasal mirasın reddedilmesi, vasiyetname ile yapılan kazandırmanın da reddedildiği anlamına gelmez; bunlar ayrı ayrı kabul veya reddedilebilir.

14. Vasiyetname Düzenlerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Vasiyetname hazırlarken aşağıdaki hususlara özellikle dikkat edilmelidir:

• Ehliyet kontrolü: Vasiyetname yapan kişinin ayırt etme gücüne sahip ve en az 15 yaşında olduğundan emin olunmalıdır. İleri yaş veya hastalık hallerinde, vasiyetname tarihine yakın bir sağlık raporu alınması ileride açılabilecek ehliyetsizlik davalarına karşı önemli bir güvence sağlar.
• Şekil şartlarına uyum: El yazılı vasiyetnamede metnin tamamı, tarih ve imza el yazısıyla olmalıdır. Resmi vasiyetnamede noter huzurunda ve iki tanıkla düzenlenmelidir.
• Saklı paylara dikkat: Saklı paylı mirasçıların paylarının ihlal edilmemesine özen gösterilmelidir; aksi halde vasiyetname tenkis davasına konu olabilir.
• Açık ve net ifadeler: Vasiyetnamedeki ifadeler yoruma mahal bırakmayacak şekilde açık olmalıdır. Malvarlığı değerleri mümkün olduğunca somut biçimde (ada-parsel numarası, plaka numarası, banka hesap bilgileri vb.) tanımlanmalıdır.
• Saklanma: El yazılı vasiyetname notere, sulh hakimine veya güvenilir bir yere bırakılmalıdır; aksi halde ölümden sonra bulunamama riski vardır.
• Tanık uygunluğu: Resmi vasiyetnamede tanıklar, miras bırakanın alt veya üst soyu, eşi ve bunların alt veya üst soyu ile okuma yazma bilmeyenler tanık olamaz (TMK md. 536).
• Birden fazla vasiyetname: Önceki vasiyetnamenin akıbetinin açıkça belirtilmesi, çelişki durumlarının önlenmesi açısından faydalıdır.

15. El Yazılı Vasiyetname Örneği

Aşağıda örnek niteliğinde bir el yazılı vasiyetname metni yer almaktadır. Bu örnek, yalnızca fikir vermesi amacıyla sunulmuştur; gerçek vasiyetnamenin kişinin kendi el yazısıyla yazılması zorunludur.

VASİYETNAMEMDİR

Ben, [Ad Soyad], [T.C. Kimlik No], [Doğum Tarihi], [Adres] adresinde ikamet etmekteyim. Tam ayırt etme gücüne sahip olarak aşağıdaki vasiyetimi düzenliyorum:

1. [İl, İlçe, Ada, Parsel] numaralı taşınmazımı oğlum [Ad Soyad]'a bırakıyorum.
2. [Banka Adı, Şube, Hesap No] numaralı hesabımdaki birikimimi kızım [Ad Soyad]'a bırakıyorum.
3. Vasiyetimin yerine getirilmesi görevini Av. [Ad Soyad]'a veriyorum.
4. Daha önce düzenlediğim [tarihli] vasiyetnamemi geçersiz sayıyorum.

Tarih: [Gün/Ay/Yıl]

İmza: [El yazısı ile imza]

Uyarı: Bu örnek metnin bilgisayar çıktısı alınarak kullanılması vasiyetnameyi geçersiz kılar. Metnin tamamı, tarih ve imza dahil, vasiyetname düzenleyenin kendi el yazısıyla yazılmalıdır.

16. 2026 Yılı Vasiyetname Masrafları

Kaynak: Adalet Bakanlığı, 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi (30 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete)

Not: El yazılı vasiyetname düzenlemenin kendisi herhangi bir masraf gerektirmez. Ancak güvenli saklama amacıyla notere bırakılması halinde muhafaza ücreti alınır. Avukat desteği alınması halinde ayrıca avukatlık ücreti ödenir.

17. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Vasiyetname yapmak için noter zorunlu mudur?

Hayır, noter zorunlu değildir. El yazılı vasiyetname notersiz yapılabilir; metnin tamamının el yazısıyla yazılması, tarih ve imza konulması yeterlidir. Ancak resmi vasiyetname tercih edilecekse noter veya sulh hakimi huzurunda düzenlenmesi gerekir.

2. El yazılı vasiyetname bilgisayarda yazılabilir mi?

Hayır. El yazılı vasiyetnamenin başından sonuna kadar miras bırakanın kendi el yazısıyla yazılması zorunludur. Bilgisayarda yazılmış veya başkasının el yazısıyla yazılmış vasiyetname geçersizdir.

3. Vasiyetname ile tüm malvarlığı tek bir kişiye bırakılabilir mi?

Saklı paylı mirasçılar (altsoy, anne-baba, eş) varsa tüm malvarlığı tek bir kişiye bırakılamaz. Saklı paylar ayrıldıktan sonra kalan tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbestçe tasarruf edilebilir. Saklı paylı mirasçı bulunmuyorsa tüm malvarlığı vasiyetname ile bırakılabilir.

4. Miras sözleşmesi ile vasiyetname arasındaki en önemli fark nedir?

Vasiyetname tek taraflı bir işlemdir ve miras bırakan tarafından her zaman geri alınabilir. Miras sözleşmesi ise iki taraflı bir işlemdir ve tek taraflı olarak geri alınamaz. Ayrıca vasiyetname 15 yaşını doldurmuş herkes tarafından yapılabilirken, miras sözleşmesi için 18 yaş (erginlik) şartı aranır.

5. Vasiyetname ne zaman geçerli olur?

Vasiyetname, miras bırakanın ölümüyle birlikte hükümlerini doğurmaya başlar. Miras bırakan hayattayken vasiyetname herhangi bir hukuki sonuç doğurmaz.

6. Vasiyetnamenin iptali için hangi mahkemeye başvurulur?

Vasiyetnamenin iptali davası, miras bırakanın son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılır. Dava, vasiyetname ile hak kazanan kişilere karşı yöneltilir.

7. 2026 yılında resmi vasiyetname yaptırmak ne kadara mal olur?

2026 yılı Noterlik Ücret Tarifesine göre vasiyetname düzenleme ücreti 2.661,62 TL'dir. Buna ek olarak yazı ücreti, damga vergisi ve diğer harçlar eklenebilir. Toplam maliyet vasiyetnamenin uzunluğuna ve içeriğine göre değişir.

8. Vasiyetname ile bir kişiyi mirasçılıktan tamamen çıkarmak mümkün müdür?

Evet, ancak sadece TMK md. 510'da sayılan sebeplerin varlığı halinde. Mirasçının miras bırakana veya yakınlarına karşı ağır suç işlemesi veya aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi durumunda mirasçılıktan çıkarma yapılabilir. Çıkarma sebebinin vasiyetnamede açıkça belirtilmesi gerekir.

9. Vasiyetname ile vakıf kurulabilir mi?

Evet. Miras bırakan, vasiyetnamesiyle malvarlığının belirli bir kısmını veya tamamını bir vakıf kurulması amacıyla tahsis edebilir. Vakıf senedi vasiyetnamede yer alır ve miras bırakanın ölümüyle vakıf tüzel kişilik kazanmak üzere harekete geçirilir.

10. Birden fazla vasiyetname yapılırsa hangisi geçerli olur?

Sonraki vasiyetname, öncekini açıkça ortadan kaldırıyorsa veya öncekiyle çelişen düzenlemeler içeriyorsa, çelişen kısımlar bakımından sonraki vasiyetname geçerlidir. Ancak sonraki vasiyetname öncekini tamamlıyorsa ve çelişki yoksa her iki vasiyetname de geçerli kalır.

18. Sonuç

Vasiyetname ve miras sözleşmesi, miras bırakanın ölümünden sonra malvarlığının kendi iradesine uygun şekilde paylaşılmasını sağlayan temel hukuki araçlardır. El yazılı vasiyetname pratik ve masrafsız bir seçenek sunarken, resmi vasiyetname ispat kolaylığı ve güvenlik avantajı sağlar. Miras sözleşmesi ise karşı tarafla bağlayıcı bir anlaşma niteliği taşıdığından, özellikle karşılıklı taahhütlerin söz konusu olduğu durumlarda tercih edilir.

Vasiyetname düzenlerken yalnızca malvarlığının paylaşımı değil; yedek mirasçı atama, art mirasçı belirleme, vasiyeti yerine getirme görevlisi atama, koşul ve yükleme koyma gibi gelişmiş tasarruf araçlarının da bilinmesi ve gerektiğinde kullanılması, miras bırakanın iradesinin eksiksiz hayata geçirilmesi açısından büyük önem taşır.

Vasiyetname veya miras sözleşmesi düzenlerken saklı pay oranlarına dikkat etmek, şekil şartlarına uymak ve gerektiğinde bir miras hukuku avukatından destek almak, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önlemenin en etkili yoludur. Özellikle vasiyetnamenin iptali ve tenkis davalarındaki hak düşürücü sürelerin kısa olduğu unutulmamalı; hak kayıplarının önlenmesi için sürelere dikkat edilmelidir.

Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 502-574 (Ölüme Bağlı Tasarruflar)
• Akıntürk, T. — Medeni Hukuk, Miras Hukuku bölümü
• Antalya, G. / Sağlam, İ. — Miras Hukuku
• Açıklamalı – İçtihatlı Sulh Hukuk Davaları ve Tatbikatı, Miras Hukuku, Cilt 3
• (Açıklamalı - İçtihatlı - Örnekli) Türk Medeni Yasası ve Uygulaması, Miras Hukuku
• 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi (Adalet Bakanlığı, 30 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete)
• 2026 Yılı Yargı Harçları Tarifesi

Anahtar Kelimeler: vasiyetname nedir, vasiyetname nasıl yazılır, vasiyetname türleri, el yazılı vasiyetname, resmi vasiyetname, sözlü vasiyetname, miras sözleşmesi, miras sözleşmesi şartları, saklı pay oranları 2026, vasiyetnamenin iptali davası, tenkis davası, vasiyetname noter ücreti 2026, mirastan feragat sözleşmesi, ölüme bağlı tasarruf, mirasçılıktan çıkarma, yedek mirasçı, art mirasçı, vasiyeti yerine getirme görevlisi, vasiyetname örneği, belirli mal vasiyeti