Arabuluculuk Nedir? 2026 Güncel Rehber: Zorunlu Arabuluculuk Süreci, Başvuru, Ücret ve Tüm Detaylar

Arabuluculuk, tarafların bir uyuşmazlığı mahkemeye taşımadan önce tarafsız bir üçüncü kişi (arabulucu) yardımıyla çözüme kavuşturmalarını sağlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Türkiye'de 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile yasal altyapısı oluşturulan arabuluculuk, 2018'den itibaren iş davalarında, 2019'dan itibaren ticari davalarda, 2020'den itibaren tüketici uyuşmazlıklarında ve 2023'ten itibaren kira uyuşmazlıklarında dava şartı haline getirilmiştir. Bu rehberde arabuluculuğun ne olduğunu, zorunlu olduğu dava türlerini, başvuru sürecini, 2026 ücret tarifesini ve anlaşma/anlaşamama halindeki hukuki sonuçları tüm detaylarıyla ele alıyoruz.

1. Arabuluculuğun Tanımı ve Hukuki Niteliği

Arabuluculuk, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 2. maddesinde tanımlanan, sistematik teknikler uygulayarak tarafları bir araya getiren, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla iletişim sürecinin kurulmasını sağlayan, tarafların birbirlerini anlamalarını ve çözümlerini kendilerinin üretmelerini kolaylaştıran bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir.

Arabuluculuğun temel nitelikleri şunlardır: Arabulucu bir karar verici değildir; tarafları bağlayıcı bir hüküm kurmaz. Süreç gönüllülük esasına dayanır (zorunlu arabuluculukta başvuru zorunlu olmakla birlikte, anlaşma zorunlu değildir). Gizlilik ilkesi geçerlidir ve süreçte yapılan beyanlar mahkemede delil olarak kullanılamaz (6325 sayılı Kanun md. 4 ve 5). Arabulucu, Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı siciline kayıtlı, en az beş yıllık mesleki kıdeme sahip hukukçular arasından seçilir.

2. Arabuluculuk Türleri: İhtiyari ve Zorunlu (Dava Şartı) Arabuluculuk

Türk hukukunda arabuluculuk iki ana kategoride uygulanır:

İhtiyari arabuluculuk, tarafların özgür iradeleriyle başvurdukları arabuluculuk türüdür. Herhangi bir hukuki uyuşmazlıkta — tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda — dava açılmadan önce veya dava sırasında ihtiyari olarak arabuluculuğa başvurulabilir. Bu türde başvuru bir dava şartı değildir.

Zorunlu (dava şartı) arabuluculuk ise kanun koyucunun belirli uyuşmazlık türlerinde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmasını zorunlu kıldığı türdür. Arabuluculuğa başvurulmadan doğrudan dava açılması halinde, mahkeme davayı usulden reddeder. Zorunlu arabuluculuğun yasal dayanağı 6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesidir.

Önemle belirtmek gerekir ki, zorunlu arabuluculukta başvuru zorunludur ancak anlaşma zorunlu değildir. Taraflar arabuluculuk görüşmelerine katılmak zorundadır, fakat anlaşmaya varma yükümlülükleri yoktur.

3. Zorunlu Arabuluculuk Kapsamındaki Uyuşmazlık Türleri

Türk hukukunda 2026 yılı itibarıyla zorunlu arabuluculuk kapsamına giren başlıca uyuşmazlık alanları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Zorunlu Arabuluculuk Kapsamı Dışında Kalan Davalar

Her uyuşmazlık zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir. İş hukuku alanında iş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları, bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları arabuluculuk dava şartından muaftır. Ayrıca çekişmesiz yargı işleri, icra iflas hukukundan doğan uyuşmazlıklar (iflas davaları vb.) ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konulardaki davalar da zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır.

4. Arabuluculuk Başvuru Süreci

Zorunlu arabuluculukta başvuru süreci belirli adımları izler ve bu adımlara uyulmaması davanın usulden reddine yol açar.

Başvuru yeri, uyuşmazlığın türüne göre yetkili adliyedeki Arabuluculuk Bürosu'dur. Arabuluculuk bürosu bulunmayan yerlerde başvuru, arabuluculuk bürosu sıfatıyla görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne yapılır. İş uyuşmazlıklarında başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.

Başvuru usulü şu şekilde işler: Başvuran taraf, arabuluculuk bürosuna dilekçe ile başvurur. Büro, sicile kayıtlı arabulucular arasından bir arabulucu görevlendirir. Arabulucu, görevlendirilmesinin ardından taraflarla iletişime geçerek ilk toplantı tarihini belirler. İhtiyari arabuluculukta ise taraflar doğrudan bir arabulucu üzerinde anlaşabilir veya arabuluculuk merkezlerine başvurabilir.

5. Arabuluculuk Sürecinin İşleyişi ve Süreler

Arabuluculuk sürecinin işleyişi belirli yasal sürelere bağlanmıştır:

İş uyuşmazlıklarında arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla 1 hafta uzatılabilir (7036 sayılı Kanun md. 3/10). Dolayısıyla iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci en fazla 4 hafta sürebilir.

Ticari uyuşmazlıklarda arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 6 hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla 2 hafta uzatılabilir (6325 sayılı Kanun md. 18/A, f.9).

Kira ve diğer uyuşmazlıklarda da arabuluculuk süreci 3 hafta olup, zorunlu hallerde 1 hafta uzatılabilir.

Arabuluculuk sürecinin başlamasıyla birlikte zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur; son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemez (6325 sayılı Kanun md. 18/A, f.15). Bu düzenleme, arabuluculuğa başvuran tarafın süre kaybı yaşamasını önlemek amacıyla getirilmiştir.

6. Arabuluculuk Görüşmeleri ve İlk Toplantı

Arabulucu, tarafları ilk toplantıya davet eder. İlk toplantıda arabulucu, taraflara sürecin işleyişi ve sonuçları hakkında bilgi verir. Taraflar bizzat veya vekilleri aracılığıyla toplantılara katılabilir. İş uyuşmazlıklarında işverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da toplantıya katılabilir.

İlk toplantıya katılmamanın yaptırımı son derece önemlidir: Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda, toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir. Anayasa Mahkemesi'nin 14.03.2024 tarihli kararı (2023/160 E., 2024/77 K.) ile önceki düzenleme iptal edilmiş, ardından 7531 sayılı Kanun (9. Yargı Paketi) ile yeni düzenleme getirilmiştir. Güncel düzenlemeye göre, ilk toplantıya geçerli mazeret göstermeksizin katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve bu taraf lehine vekalet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir (6325 sayılı Kanun md. 18/A, f.11 — 7531 sayılı Kanun ile değişik). Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması halinde, yapılan yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

Toplantılarda gizlilik ilkesi esastır. Arabuluculuk sürecinde taraflarca ileri sürülen teklifler, öneriler ve beyanlar, daha sonra açılacak davada delil olarak kullanılamaz (6325 sayılı Kanun md. 5). Bu düzenleme, tarafların süreçte rahatça müzakere edebilmelerini güvence altına alır.

7. Asıl İşveren – Alt İşveren İlişkisinde Arabuluculuk

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde arabuluculuk sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli kurallar bulunmaktadır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3/15 uyarınca, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığı halinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için işverenlerin arabuluculuk görüşmelerine birlikte katılmaları ve birlikte anlaşmaları gerekir. Bu kuralın pratik sonuçları şunlardır: İşçi, işe iade talebiyle arabuluculuğa başvurduğunda hem asıl işvereni hem de alt işvereni arabuluculuk görüşmelerine davet etmelidir. Anlaşma ancak her üç tarafın (işçi, asıl işveren, alt işveren) mutabakatıyla gerçekleşebilir. Taraflardan birinin katılmaması veya anlaşmayı kabul etmemesi halinde arabuluculuk süreci anlaşmazlıkla sonuçlanır ve işçi her iki işverene karşı dava açabilir.

Yargıtay kararlarına göre, işe iade davasının yalnızca asıl işveren veya yalnızca alt işveren aleyhine açılması durumunda, mahkemece dava hemen reddedilmemeli, diğer işverenin de davaya dahil edilmesi için davacıya süre verilmelidir. Bu ilke, arabuluculuk başvurusunda da dikkate alınmalıdır.

8. Arabuluculukta Anlaşma Sağlanması ve Hukuki Sonuçları

Tarafların arabuluculuk sürecinde anlaşmaya varmaları halinde bir anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır. Anlaşma belgesinin hukuki sonuçları şunlardır:

Dava şartı arabuluculuk kapsamında düzenlenen anlaşma belgesi, ilam niteliğinde belge sayılır (6325 sayılı Kanun md. 18/A, f.4). Yani taraflar anlaşma belgesine rağmen yükümlülüklerini yerine getirmezse, karşı taraf doğrudan ilamlı icra takibi başlatabilir. Anlaşma belgesinde kararlaştırılan hususlar hakkında ayrıca dava açılamaz.

İhtiyari arabuluculukta ise anlaşma belgesi doğrudan ilam niteliği taşımaz. Ancak taraflar, anlaşma belgesini mahkemeye sunarak icra edilebilirlik şerhi alabilir. İcra edilebilirlik şerhi alındığında belge ilam niteliği kazanır.

Avukat imzalı anlaşma belgesi: İhtiyari arabuluculukta önemli bir istisna mevcuttur. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır (6325 sayılı Kanun md. 18, f.4). Bu düzenleme sayesinde, her iki tarafın da avukatla temsil edildiği ihtiyari arabuluculuk süreçlerinde, anlaşma belgesinin icra edilebilirliği için ayrıca mahkemeye başvurulmasına gerek kalmaz.

İcra edilebilirlik şerhi için başvuru, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş ise arabulucunun görev yaptığı yerdeki sulh hukuk mahkemesine; dava sırasında arabuluculuğa başvurulmuş ise davanın görüldüğü mahkemeye yapılır. Mahkeme, dosya üzerinden (duruşma yapmaksızın) inceleme yaparak, uyuşmazlık konusunun tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri bir konu olup olmadığını ve anlaşmanın cebri icraya elverişli olup olmadığını denetler.

9. Anlaşma Sağlanamaması ve Dava Açma Süreleri

Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamaması halinde arabulucu bir son tutanak düzenler. Bu son tutanağın bir örneği taraflara verilir. Son tutanağın düzenlendiği tarih, dava açma süreleri açısından kritik öneme sahiptir.

İşe iade davalarında arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması halinde, işçi son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açmak zorundadır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3/11). Bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Diğer iş davalarında (alacak, tazminat vb.) son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren zamanaşımı ve hak düşürücü süreler kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Ticari davalarda ve kira davalarında da benzer şekilde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren zamanaşımı süreleri kaldığı yerden işlemeye devam eder. Davacı, dava dilekçesine anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini eklemek zorundadır. Bu belge eklenmeden dava açılması halinde, mahkeme davacıya belgeyi sunması için kesin süre verir; süre içinde sunulmazsa dava usulden reddedilir.

10. 2026 Yılı Arabuluculuk Ücret Tarifesi

2026 yılı arabuluculuk asgari ücret tarifesi, 26.12.2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01.01.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Güncel ücret tarifesi aşağıdaki gibidir:

Anlaşma Halinde Yüzdelik Ücret Tarifesi

Arabuluculuk sürecinin anlaşmayla sonuçlanması ve uyuşmazlığın konusunun belirli bir miktar paranın ödenmesi olması halinde, anlaşılan tutar üzerinden yüzdelik ücret uygulanır:

Anlaşma halinde asgari ücretler: Arabuluculuk sürecinin anlaşmayla sonuçlanması halinde, uyuşmazlığın türüne bakılmaksızın arabulucuya ödenecek ücret 9.000 TL'den az olamaz. Ticari uyuşmazlıklar ile ortaklığın giderilmesine ilişkin dosyalarda bu tutar en az 13.000 TL'dir.

Seri uyuşmazlıklarda: Taraflardan birinin aynı olduğu ve bir ay içinde en az 10 başvuruyu kapsayan seri uyuşmazlıklarda, anlaşma sağlanması halinde ticari uyuşmazlıklarda her dosya için 7.500 TL, diğer uyuşmazlıklarda 6.000 TL ücret uygulanır.

Anlaşamama halinde ücret: Dava şartı olan arabuluculukta tarafların anlaşamaması halinde ilk iki saatlik ücret Hazine tarafından karşılanır. Dava şartı arabuluculukta arabulucu, taraflardan ayrıca masraf talep edemez.

Aksi kararlaştırılmadıkça arabuluculuk ücreti taraflarca eşit olarak karşılanır.

11. Arabuluculukta Avukat Desteği ve Temsil

Arabuluculuk sürecinde tarafların avukatla temsil edilme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak hukuki haklarını korumak açısından avukat desteği alınması büyük önem taşır. Taraflar, arabuluculuk görüşmelerine bizzat katılabilecekleri gibi, avukatları aracılığıyla da temsil edilebilirler.

İş uyuşmazlıklarında işveren, yazılı belgeyle yetkilendirdiği bir çalışanını da temsilci olarak atayabilir. Ancak asıl tarafın (işçinin) bizzat katılması veya avukatla temsil edilmesi gerekir; işçi adına yetkili çalışan katılamaz.

2026 yılı itibarıyla TBB avukatlık asgari ücret tarifesine göre arabuluculuk görüşmelerinde avukat ücreti maktu 45.000 TL + KDV olarak belirlenmiştir. Ancak taraflar ve avukat arasında serbestçe ücret kararlaştırılabilir.

12. Arabuluculuğun Mevcut Makalelerle İlişkisi: İç Bağlantılar

Arabuluculuk süreci, birçok hukuki uyuşmazlık türüyle doğrudan ilişkilidir:

Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı talepleri iş uyuşmazlığı kapsamında arabuluculuğa başvurulmadan dava açılamaz. İşe iade davası açılabilmesi için arabuluculuk sürecinin tamamlanması ve son tutanağın alınması gerekir. Fazla mesai ücreti ve diğer işçi alacakları da zorunlu arabuluculuk kapsamındadır.

İcra takibi sürecinde, arabuluculuk anlaşma belgesi ilam niteliğinde olduğundan doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir. Menfi tespit davası ile arabuluculuk arasındaki ilişki de önem taşır: arabuluculuğa başvuran taraf aleyhine icra takibi yapılması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde menfi tespit davası açılabilir.

Boşanma davası, velayet davası ve nafaka gibi aile hukuku uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk şartı bulunmamaktadır; ancak taraflar ihtiyari olarak arabuluculuğa başvurabilir. Tahliye davası ise 1 Eylül 2023'ten itibaren zorunlu arabuluculuk kapsamına alınmıştır (ilamsız icra yoluyla tahliye hariç).

13. Tüketici Hakem Heyeti ve Arabuluculuk İlişkisi

Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk ile tüketici hakem heyetleri arasındaki ilişkinin doğru anlaşılması büyük önem taşır. 6502 sayılı TKHK md. 73/A uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Ancak tüketici hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar (parasal sınır altında kalan uyuşmazlıklar) arabuluculuk dava şartından istisna tutulmuştur.

Tüketici hakem heyetlerinin parasal sınırı her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir. Parasal sınırın altında kalan tüketici uyuşmazlıklarında doğrudan tüketici hakem heyetine başvurulabilir; arabuluculuğa başvuru gerekmez. Parasal sınırın üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarında ise tüketici mahkemesine dava açılmadan önce arabuluculuk dava şartının yerine getirilmesi zorunludur.

Önemli bir husus olarak, tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk sürecinin tüketici aleyhine sonuç doğurmasını engelleyen özel koruma kuralları getirilmiştir. İlk toplantıya katılmama yaptırımına ilişkin 6325 sayılı Kanun md. 18/A, f.11 hükmü, tüketici aleyhine uygulanmaz (6502 sayılı TKHK md. 73/A, f.2). Bu düzenleme, tüketicinin arabuluculuk sürecinde hak kaybı yaşamasını önlemeyi amaçlamaktadır.

14. Uluslararası Arabuluculuk ve Taşınmaz Uyuşmazlıkları

Uluslararası nitelikteki uyuşmazlıklarda da arabuluculuk yoluna başvurulabilir. 6325 sayılı Kanun md. 1 uyarınca, yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar dahil olmak üzere hukuk uyuşmazlıklarının arabuluculuk yoluyla çözümlenmesi mümkündür. Uluslararası ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk, özellikle çok aşamalı uyuşmazlık çözüm klozları (multi-tier dispute resolution clauses) kapsamında tahkim öncesi zorunlu bir aşama olarak sıklıkla kararlaştırılmaktadır.

Uluslararası arabuluculuk sonucunda düzenlenen anlaşma belgelerinin Türkiye'de icra edilebilmesi için icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Bu şerh, ticari uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesinden alınır.

Taşınmaz uyuşmazlıklarında arabuluculuk: Taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda (tapu iptali ve tescil, ortaklığın giderilmesi vb.) arabuluculuk sonucunda anlaşma sağlanması halinde, icra edilebilirlik şerhi taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilmelidir. Bu kural hem ulusal hem de uluslararası uyuşmazlıklar için geçerlidir.

15. Arabuluculukta Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Arabuluculuk sürecinde tarafların dikkat etmesi gereken kritik noktalar bulunmaktadır:

Sürelere dikkat: İşe iade davalarında son tutanaktan itibaren 2 haftalık hak düşürücü süre mevcuttur. Bu süre kaçırılırsa dava hakkı tamamen ortadan kalkar. Diğer dava türlerinde zamanaşımı, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren kaldığı yerden işlemeye devam eder.

İlk toplantıya mutlaka katılın: 7531 sayılı Kanun ile yapılan güncel düzenlemeye göre, ilk toplantıya geçerli mazeret göstermeksizin katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine yalnızca yarısı oranında vekalet ücretine hükmedilir.

Gizlilik ilkesinden yararlanın: Arabuluculukta yapılan teklifler ve beyanlar mahkemede delil olarak kullanılamaz. Bu nedenle taraflar, müzakerede esnek davranabilir.

Belgeleri saklayın: Son tutanağın aslını veya onaylı örneğini mutlaka muhafaza edin. Dava açarken bu belgenin dilekçeye eklenmesi zorunludur.

Anlaşma belgesini dikkatle inceleyin: Anlaşma belgesi ilam niteliğinde olup, imzalandıktan sonra içeriğindeki hususlarda dava açılamaz. Bu nedenle anlaşma metnini imzalamadan önce dikkatli bir şekilde incelemek ve gerekirse hukuki danışmanlık almak büyük önem taşır.

16. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Arabuluculuğa başvurmadan dava açarsam ne olur?

Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması halinde, mahkeme davacıya son tutanağı sunması için kesin süre verir. Süresinde sunulmazsa dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Bu nedenle dava açmadan önce mutlaka arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.

2. Arabuluculuk görüşmesi ne kadar sürer?

İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci en fazla 3 hafta (zorunlu hallerde uzatmayla 4 hafta), ticari uyuşmazlıklarda en fazla 6 hafta (uzatmayla 8 hafta) sürebilir. Kira ve diğer uyuşmazlıklarda süre 3 hafta olup 1 hafta uzatılabilir. Uygulamada çoğu arabuluculuk görüşmesi 1-3 oturum içinde sonuçlanmaktadır.

3. Arabuluculuk ücretini kim öder?

Aksi kararlaştırılmadıkça arabuluculuk ücreti taraflarca eşit olarak karşılanır. Dava şartı olan arabuluculukta tarafların anlaşamaması halinde ilk iki saatlik ücret Hazine tarafından ödenir. Anlaşma halinde ise ücret taraflarca ödenir.

4. Arabuluculukta anlaşamazsak ne olur?

Anlaşma sağlanamaması halinde arabulucu son tutanak düzenler. Taraflar bu son tutanakla birlikte dava açma hakkına sahip olurlar. Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler, arabuluculuk sürecinde durmuştur ve son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren kaldığı yerden işlemeye devam eder.

5. Arabuluculuk anlaşma belgesi kesinleşmiş mahkeme kararı gibi midir?

Dava şartı arabuluculukta düzenlenen anlaşma belgesi ilam niteliğindedir ve doğrudan ilamlı icra takibine konulabilir. İhtiyari arabuluculukta ise ilam niteliği kazanması için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir.

6. İş kazası tazminatı için arabuluculuğa başvurmak zorunlu mu?

Hayır. İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları, bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır. Bu tür davalarda doğrudan iş mahkemesine başvurulabilir. Detaylı bilgi için iş kazası tazminatı rehberimize göz atabilirsiniz.

7. Online (çevrimiçi) arabuluculuk mümkün mü?

Evet. 6325 sayılı Kanun'da yapılan değişikliklerle arabuluculuk görüşmelerinin elektronik ortamda (video konferans vb.) yapılması mümkün hale getirilmiştir. Özellikle tarafların farklı şehirlerde bulunduğu durumlarda bu imkân sıklıkla kullanılmaktadır.

8. Asıl işveren-alt işveren ilişkisinde arabuluculuğa nasıl başvurulur?

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde işe iade talebiyle arabuluculuğa başvurulduğunda, anlaşmanın gerçekleşebilmesi için her iki işverenin de görüşmelere birlikte katılması ve birlikte anlaşması gerekir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3/15). İşçi, arabuluculuk başvurusunda hem asıl hem alt işvereni belirtmelidir.

9. Arabuluculuk anlaşma belgesine avukatlar da imza atarsa ne olur?

Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın doğrudan ilam niteliğinde belge sayılır (6325 sayılı Kanun md. 18, f.4). Bu durumda mahkemeden ayrıca şerh alınmasına gerek kalmaz.

10. Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuğa başvurmadan doğrudan tüketici hakem heyetine gidilebilir mi?

Tüketici hakem heyetinin görev alanına giren (parasal sınır altındaki) uyuşmazlıklarda doğrudan tüketici hakem heyetine başvurulabilir; arabuluculuğa başvuru zorunlu değildir. Parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tüketici mahkemesine dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekir.

17. Sonuç

Arabuluculuk, Türk yargı sisteminde mahkemelerin iş yükünü azaltmak ve tarafları daha hızlı, düşük maliyetli çözümlere yönlendirmek amacıyla giderek genişleyen bir uygulama alanına sahiptir. 2018'de iş davalarıyla başlayan zorunlu arabuluculuk, 2019'da ticari davalara, 2020'de tüketici uyuşmazlıklarına ve 2023'te kira ile kat mülkiyeti uyuşmazlıklarına genişletilmiştir. 2026 yılında arabuluculuk, hukuki süreçlerin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş durumdadır.

Arabuluculuk sürecinde dikkat edilmesi gereken en kritik husus sürelere uymaktır: başvuru süreci, görüşme süreleri ve özellikle son tutanak sonrası dava açma süreleri titizlikle takip edilmelidir. Anlaşma belgesinin ilam niteliği taşıdığı unutulmamalı ve imzalanmadan önce hukuki danışmanlık alınmalıdır. Süreçte hak kaybı yaşamamak için bir avukattan destek alınması her zaman tavsiye edilir.

Kaynaklar

• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, md. 1, 2, 4, 5, 17, 18, 18/A, 18/B
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, md. 3
• 7531 sayılı Kanun (9. Yargı Paketi) — 6325 sayılı Kanun md. 18/A değişikliği
• 7445 sayılı Kanun — Kira, kat mülkiyeti, komşuluk uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, md. 5/A
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 73/A
• Anayasa Mahkemesi, 14.03.2024, 2023/160 E., 2024/77 K.
• 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (26.12.2025 tarih, 33119 sayılı Resmî Gazete)
• Şanlı, C. — Uluslararası Ticari Akitlerin Hazırlanması ve Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları
• Süzek, S. — İş Hukuku
• Centel, T. — İş Güvencesi
• Ekmekçi, Ö. / Özekes, M. / Atalı, M. — Hukuk Uyuşmazlıklarında İhtiyari ve Zorunlu Arabuluculuk

Anahtar Kelimeler: arabuluculuk nedir, zorunlu arabuluculuk, dava şartı arabuluculuk, arabuluculuk süreci 2026, arabuluculuk ücreti 2026, iş davalarında arabuluculuk, ticari davalarda arabuluculuk, kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk, tüketici arabuluculuk, arabuluculuk başvurusu nasıl yapılır, arabuluculuk anlaşma belgesi, arabuluculuk son tutanak, icra edilebilirlik şerhi, arabuluculuktan sonra dava açma süresi, asıl işveren alt işveren arabuluculuk, uluslararası arabuluculuk, tüketici hakem heyeti arabuluculuk farkı, arabuluculuk avukat ücreti 2026