İş Kazası Tazminatı Nedir? 2026 Güncel Rehber: Hesaplaması, Şartları, SGK Hakları ve Tüm Detaylar

İş kazası tazminatı, Türkiye'de her yıl yüz binlerce işçiyi doğrudan ilgilendiren kritik bir hukuki konudur. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre ülkemizde yılda ortalama 400.000'i aşkın iş kazası meydana gelmekte ve bu kazaların önemli bir kısmı ölüm, sürekli iş göremezlik veya ağır yaralanma ile sonuçlanmaktadır. "İş kazası tazminat hesaplama" Google'da her ay binlerce kez aranan terimler arasında yer almaktadır.

Bu rehberde, iş kazası tazminatının hukuki dayanaklarından işverenin sorumluluk türlerine, maddi ve manevi tazminat hesaplamasından SGK'nın sağladığı haklara, zamanaşımı sürelerinden 2026 yılı güncel dava masraflarına kadar tüm boyutları akademik kaynaklara dayalı olarak ele alacağız. İş kazası tazminatı, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı gibi iş ilişkisinden doğan diğer tazminat haklarından farklı olarak, işverenin iş güvenliği yükümlülüğünün ihlalinden kaynaklanan haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık temeline dayanır.

1. İş Kazası Kavramı ve Yasal Tanımı

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SSGSSK) md. 13 hükmünde tanımlanmıştır. Buna göre iş kazası, aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır:

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
• İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle,
• Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
• Emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
• Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında (servis kazaları).

İş kazası kavramı geniş yorumlanır. Yargıtay içtihadında, işyeri alanı içinde meydana gelen her kazanın kural olarak iş kazası sayılacağı kabul edilmektedir. İşverence topluca taşıma sırasında meydana gelen kazalar da iş kazası kapsamındadır.

2. İş Kazası ile Meslek Hastalığının Farkı

İş kazası anlık veya kısa süreli bir olay sonucu meydana gelirken, meslek hastalığı uzun süreli maruziyet sonucu ortaya çıkar. Bu ayrım, hem SGK hakları hem de tazminat davaları açısından önemli sonuçlar doğurur.

Bir olayın iş kazası mı yoksa meslek hastalığı mı olduğunun tespiti, uygulanacak zamanaşımı süresini ve bildirim yükümlülüklerini doğrudan etkiler. Yargıtay, kalp krizi ve beyin kanaması gibi olayları da belirli koşullarda iş kazası olarak kabul etmektedir.

3. İşverenin İş Kazasından Doğan Hukuki Sorumluluğu

3.1. Sorumluluğun Hukuki Dayanakları

İşverenin iş kazasından doğan tazminat sorumluluğunun birden fazla hukuki dayanağı vardır:

a) İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (İSGK) md. 4: İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbirin alınması işverenin sorumluluğundadır.

b) Türk Borçlar Kanunu (TBK) md. 417/2: İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür.

c) TBK md. 49 (Haksız fiil): Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. İşverenin iş güvenliği önlemlerini almaması haksız fiil niteliğindedir.

d) TBK md. 112 (Sözleşmeye aykırılık): İş sözleşmesinden doğan gözetme borcunun ihlali, sözleşmeye aykırılık oluşturur.

3.2. Sorumluluğun Türü: Kusur Sorumluluğu mu, Kusursuz Sorumluluk mu?

İşverenin iş kazasından doğan sorumluluğunun niteliği doktrinde tartışmalıdır. Bir görüş, İSGK md. 4 ve TBK md. 417/2'deki "her türlü tedbirin alınması" ifadesinin, işverene kusursuz sorumluluk (tehlike sorumluluğu) yüklediğini savunur. Karşı görüş ise bunun ağırlaştırılmış (nitelikli) kusur sorumluluğu olduğunu ileri sürer.

Yargıtay uygulamasında, işverenin sorumluluğu kusur sorumluluğu olarak kabul edilmekle birlikte, işverenden beklenen özen yükümlülüğü son derece ağırdır. İşveren, her türlü önlemi aldığını ispat edemediği sürece kusurlu kabul edilir. Bu durum, fiilen kusursuz sorumluluk rejiminine yakın bir sonuç doğurur.

3.3. Asıl İşveren–Alt İşveren (Taşeron) İlişkisinde Müteselsil Sorumluluk

İş Kanunu md. 2/6 uyarınca asıl işveren, alt işverenin (taşeronun) işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Bu sorumluluk, iş kazası tazminat davalarında büyük önem taşır:

• Alt işveren işçisi iş kazası geçirdiğinde, tazminat davasını hem asıl işverene hem alt işverene birlikte açabileceği gibi, yalnızca asıl işverene veya yalnızca alt işverene karşı da açabilir.
• Asıl işverenin kusuru bulunmasa dahi, İK md. 2/6 kapsamında hukuki sorumluluk devam eder.
• Asıl işveren ve alt işveren arasında yapılan sözleşme ile müteselsil sorumluluk kuralı bertaraf edilemez; bu tür anlaşmalar yalnızca işverenler arasındaki iç ilişkide hüküm ifade eder.

Önemli: Cezai sorumluluk açısından durum farklıdır. Cezaların kişiselliği ilkesi gereği, alt işveren işçisinin iş kazasında ölümü veya yaralanması hâlinde cezai sorumluluk, doğrudan önlem alma yükümlülüğü bulunan kişiye aittir. Asıl işverene otomatik olarak cezai sorumluluk yüklenemez.

4. İş Kazası Tazminatının Türleri

İş kazası sonucunda işçi veya hak sahipleri, aşağıdaki tazminat kalemlerini talep edebilir:

4.1. Maddi Tazminat

a) Tedavi giderleri: Hastane masrafları, ameliyat ücretleri, ilaç bedelleri, protez ve ortez giderleri, fizik tedavi ve rehabilitasyon masrafları. SGK tarafından karşılanmayan kısım işverenden talep edilir.

b) Kazanç kaybı (geçici iş göremezlik dönemi): İşçinin tedavi süresince çalışamaması nedeniyle yoksun kaldığı ücret. SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği düşülür.

c) Sürekli iş göremezlik tazminatı: İş kazası sonucu işçinin meslekte kazanma gücünü kısmen veya tamamen kaybetmesi hâlinde talep edilen tazminattır. Tazminat, maluliyet oranına göre hesaplanır. SGK'nın bağladığı sürekli iş göremezlik geliri mahsup edilir.

d) Ekonomik geleceğin sarsılması: İşçinin iş kazası sonucunda kariyer beklentilerinin, terfi imkânlarının veya iş değiştirme kapasitesinin olumsuz etkilenmesinden doğan kayıp.

4.2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

İş kazası sonucu işçinin ölümü hâlinde, ölenin desteğiyle geçinen kişiler (eş, çocuklar, ana-baba) TBK md. 53 uyarınca destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Destekten yararlanmak için mirasçı olmak şart değildir; fiili destek ilişkisinin varlığı yeterlidir. Bu nedenle nikâhsız eş de tazminat talep edebilir.

4.3. Manevi Tazminat

İş kazası sonucunda işçinin bedensel veya ruhsal bütünlüğünün zedelenmesi hâlinde manevi tazminat talep edilebilir (TBK md. 56). Ölüm veya ağır bedensel zarar hâlinde ölenin veya yaralananın yakınları da manevi tazminat isteyebilir. Yargıtay, işverenin iş güvenliği önlemlerini almakta kusuru bulunmasa dahi, koşulların varlığı hâlinde manevi tazminata hükmedilebileceğini kabul etmektedir.

5. İş Kazası Tazminatının Hesaplanması

5.1. Maddi Tazminat Hesabı

Maddi tazminat, aktüerya bilirkişisi tarafından aşağıdaki parametreler kullanılarak hesaplanır:

Hesaplama formülü (basitleştirilmiş):

Brüt maddi zarar = Yıllık ücret × maluliyet oranı × bakiye çalışma süresi (aktüerya hesabı) Net tazminat = Brüt zarar × işveren kusur oranı − SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeri

Hesaplama örneği:

İşçinin aylık brüt ücreti: 40.000 TL Maluliyet oranı: %30 (sürekli iş göremezlik) İşçinin yaşı: 35 (aktif çalışma süresi: 25 yıl, bakiye ömür: 40 yıl) İşveren kusur oranı: %70 SGK sürekli iş göremezlik geliri peşin sermaye değeri: 600.000 TL

Brüt yıllık kayıp: 40.000 × 12 × 0,30 = 144.000 TL Aktüerya hesabıyla toplam brüt zarar (iskonto ve artış oranları uygulanarak): ~2.800.000 TL (bilirkişi hesabı) İşveren payı: 2.800.000 × 0,70 = 1.960.000 TL SGK mahsubu sonrası net tazminat: 1.960.000 − 600.000 = ~1.360.000 TL

Önemli: Bu rakamlar örnek niteliğinde olup, gerçek tazminat bilirkişi tarafından aktüerya hesabıyla belirlenir.

5.2. TRH 2010 Yaşam Tablosu ve Aktüerya Yöntemi

Yargıtay, maddi tazminat hesaplamasında TRH 2010 (Türkiye Hayat Tablosu) kullanılmasını esas almaktadır. Bu tablo, Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Aktüerya Bilimleri Bölümü ve BNB Danışmanlık tarafından ortaklaşa hazırlanmıştır. TRH 2010, Türkiye nüfusunun gerçek yaşam beklentisini yansıtması bakımından daha önce kullanılan PMF 1931 ve CSO 1980 tablolarından daha güvenilir kabul edilmektedir.

Hesaplamada iki dönem ayrımı yapılır:

• Aktif dönem: İşçinin muhtemel emeklilik yaşına kadar (genellikle erkeklerde 60, kadınlarda 58) fiilen çalışarak gelir elde edeceği dönem.
• Pasif dönem: Emeklilik yaşından bakiye ömrün sonuna kadar olan dönem. Bu dönemde işçinin en azından asgari ücret düzeyinde gelir elde edeceği kabul edilir.

Hesaplamada uygulanan teknik faiz (iskonto) oranı %2'dir. Bu oran, tazminatın peşin ödenmesi nedeniyle yapılan indirgemeyi ifade eder. Yargıtay kararlarında, peşin ödeme iskonto oranının %2'den fazla uygulanmasını bozma nedeni saymaktadır.

5.3. Manevi Tazminat Miktarı

Manevi tazminatta kesin bir hesaplama formülü yoktur. Hâkim takdir yetkisini kullanır. Dikkate alınan unsurlar: olayın ağırlığı, maluliyet oranı, tarafların ekonomik durumları, kusurun derecesi ve hakkaniyet ilkesi.

6. İş Kazasında SGK Tarafından Sağlanan Haklar

SGK, iş kazası geçiren sigortalıya ve hak sahiplerine çeşitli yardımlar sağlar:

6.1. Sağlık Yardımları

İş kazası geçiren sigortalının tüm tedavi giderleri SGK tarafından karşılanır. Bu kapsamda hekim muayenesi, ilaç, protez, ortez, ameliyat ve rehabilitasyon hizmetleri yer alır.

6.2. Geçici İş Göremezlik Ödeneği (SSGSSK md. 18)

İş kazası nedeniyle geçici olarak çalışamayan sigortalıya, istirahat süresince günlük kazancının belirli bir oranında ödenek verilir. Yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi oranında ödenir.

6.3. Sürekli İş Göremezlik Geliri (SSGSSK md. 19)

İş kazası sonucu meslekte kazanma gücünü en az %10 oranında kaybeden sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Gelir, sigortalının aylık kazancının %70'i üzerinden hesaplanır. Başkasının sürekli bakımına muhtaç olma hâlinde bu oran %100'e çıkar.

6.4. Ölüm Geliri (SSGSSK md. 20)

İş kazası sonucu sigortalının ölümü hâlinde, hak sahiplerine (eş, çocuklar, ana-baba) ölüm geliri bağlanır. Eşe %50, çocuklara %25'er, ana-babaya %25'er oranında pay verilir.

6.5. SGK'nın İşverene Rücu Hakkı

SGK, iş kazası nedeniyle sigortalıya veya hak sahiplerine yaptığı ödemeleri, iş kazasının meydana gelmesinde kusuru bulunan işverene rücu eder (SSGSSK md. 21). İşveren, iş güvenliği önlemlerini almadıysa SGK'nın tüm giderlerini geri ödemek zorunda kalabilir.

7. İş Kazasında Kusur Dağılımı

İş kazası tazminatında kusur oranlarının belirlenmesi, tazminat miktarını doğrudan etkiler. Kusur dağılımı bilirkişi tarafından rapor edilir ve mahkemece değerlendirilir.

Yargıtay uygulamasında, işveren kusuru genellikle %60–%80 aralığında belirlenmektedir. İşçinin müterafik kusuru bulunsa dahi, işverenin iş güvenliği önlemlerini almamış olması hâlinde işveren kusuru ağırlıklı tutulur.

8. İş Kazası Tazminatında Zamanaşımı

İş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi, davanın hukuki temeline göre değişir:

Uygulamada: İş kazası tazminat davaları çoğunlukla hem haksız fiil hem de sözleşmeye aykırılık temellerine birlikte dayanılarak açılır. Yargıtay, 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanmasını esas almaktadır. Maluliyet oranının kesinleşmesi, zamanaşımının başlangıcını etkileyebilir.

İş kazası sonucu ölüm meydana gelmişse ve fiil aynı zamanda suç teşkil ediyorsa (taksirle öldürme — TCK md. 85), ceza zamanaşımı süresi 15 yıl olduğundan, tazminat davası için de bu süre uygulanır.

9. İş Kazasında İşverenin Cezai Sorumluluğu ve İdari Yaptırımlar

9.1. Cezai Sorumluluk (TCK Kapsamı)

İş kazası sonucu işçinin ölmesi veya yaralanması hâlinde, işveren veya işveren vekili hakkında Türk Ceza Kanunu kapsamında cezai soruşturma başlatılır:

Cezai sorumluluk, cezaların kişiselliği ilkesi gereği yalnızca gerçek kişilere yönelik uygulanır. Tüzel kişilik olan şirket cezai yaptırıma muhatap olmaz; sorumluluk, iş güvenliği önlemi alma yükümlülüğü bulunan gerçek kişiye (işveren, işveren vekili, iş güvenliği uzmanı, şantiye şefi vb.) aittir.

Bilinçli taksir: İşverenin, iş güvenliği riskini bilmesine rağmen "bir şey olmaz" düşüncesiyle önlem almaması hâlinde bilinçli taksir uygulanır ve ceza artırılır.

9.2. İSGK Kapsamında İdari Para Cezaları

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverene uygulanabilecek başlıca idari yaptırımlar:

• Risk değerlendirmesi yaptırmamak (İSGK md. 26/1-ç): 2026 yılında tehlike sınıfına göre 99.090 TL'den 264.240 TL'ye kadar idari para cezası.
• İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi çalıştırmamak (İSGK md. 26/1-b): Her bir ihlal için 33.030 TL'den başlayan idari para cezaları (2026 yılı brüt asgari ücret üzerinden).
• İş kazasını bildirmemek veya geç bildirmek (SSGSSK md. 13/2): Sağlık hizmeti sunucuları için 44.443 TL, işverenler için asgari ücret bazlı ceza uygulanır.
• İşçilere iş güvenliği eğitimi vermemek (İSGK md. 26/1-ğ): Her bir işçi için ayrı ayrı idari para cezası.
• İşyerini durdurma kararına uymamak (İSGK md. 26/1-l): İşveren ve işveren vekiline 3 yıldan fazla hapis cezası (İSGK md. 26/2).

9.3. SGK Tarafından Uygulanan Yaptırımlar

İş kazasının SGK'ya süresinde bildirilmemesi hâlinde: geç bildirilen sürede SGK tarafından yapılan sağlık giderleri işverenden tahsil edilir. Ayrıca işverenin kusuru oranında SGK, sigortalıya veya hak sahiplerine bağlanan gelirin peşin sermaye değerini işverene rücu eder (SSGSSK md. 21).

10. İş Kazası Tazminatında Faiz

İş kazası tazminat davalarında faiz konusu önemli bir ayrım içerir:

• Maddi tazminatta faiz: Olay tarihinden (iş kazası tarihinden) itibaren yasal faiz işletilir. Dava dilekçesinde faiz talep edilmesi gerekir; aksi hâlde mahkeme re'sen faize hükmedemez.
• Manevi tazminatta faiz: Yargıtay içtihadına göre, manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülür.
• Destekten yoksun kalma tazminatında faiz: Ölüm tarihinden itibaren yasal faiz işler.
• Islah ile artırılan kısımda faiz: Islah dilekçesiyle artırılan tazminat kısmına, ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülür; olay tarihinden itibaren değil.

2026 yılında yasal faiz oranı %24'tür (yıllık). Ancak bu oran değişkenlik gösterebileceğinden güncel TCMB kararlarının takip edilmesi önemlidir.

11. İş Kazası Sonrası Yapılması Gerekenler

İş kazası meydana geldiğinde hem işçinin hem de işverenin yerine getirmesi gereken yükümlülükler bulunmaktadır:

İşçi (veya yakınları) açısından: Kazayı derhal işverene bildirmek, sağlık kuruluşuna başvurarak tedavi olmak, kaza ile ilgili belgeleri (rapor, fotoğraf, tanık ifadeleri) muhafaza etmek, SGK'ya iş kazası bildirimi yapılıp yapılmadığını kontrol etmek.

İşveren açısından: Kazayı 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmek (SSGSSK md. 13/2), kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunmak, iş kazası tutanağı düzenlemek, gerekli sağlık yardımını sağlamak ve kazanın tekrarını önleyecek tedbirleri almak.

Bildirim süreleri: SGK'ya bildirim süresi 3 iş günüdür. Bu sürenin geçirilmesi hâlinde, SGK geç bildirim nedeniyle 44.443 TL'den 133.329 TL'ye kadar idari para cezası uygular (2026 yılı). Ayrıca geç bildirilen sürede SGK tarafından yapılan sağlık harcamaları işverene rücu edilir.

İş kazası tespiti davası: SGK, olayı iş kazası olarak kabul etmezse, işçi veya hak sahipleri iş kazasının tespiti davası açabilir. Bu dava, tazminat davası ile birlikte veya tazminat davasından önce açılabilir. Tespit davası sonuçlanmadan tazminat davası ilerleyemez.

12. Görevli ve Yetkili Mahkeme

İş kazası tazminat davalarında görevli mahkeme İş Mahkemesidir. İş mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, iş mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Yetkili mahkeme konusunda iki seçenek mevcuttur: davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesi veya iş kazasının meydana geldiği yer mahkemesi. Davacı işçi veya hak sahipleri, bu iki mahkemeden dilediğini seçebilir.

İş mahkemesinde basit yargılama usulü uygulanır. Önemli bir istisna olarak, İş Mahkemeleri Kanunu md. 3/1-a uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur. Dolayısıyla iş kazası tazminat davası için arabuluculuk başvurusu yapılmadan doğrudan dava açılabilir.

13. 2026 Yılı İş Kazası Tazminat Davası Masrafları

Hesaplama örneği: 1.000.000 TL tazminat talepli bir iş kazası davasında peşin harç: 1.000.000 × 0,06831 × 1/20 = yaklaşık 3.416 TL. Bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan tazminat davalarında Harçlar Kanunu md. 28/a gereği peşin harç oranı 1/4 yerine 1/20 olarak uygulanır; bu düzenleme mağdurların adalete erişimini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. Toplam başlangıç masrafı (başvurma harcı + peşin harç + gider avansı) yaklaşık 6.500–7.200 TL civarında olacaktır.

Adli yardım: Mali durumu elvermeyenler adli yardım talebinde bulunabilir. İş kazası davalarında işçiler, harç ve masraflardan geçici muafiyet sağlayabilir.

14. Sigortasız İşçinin İş Kazası Hakları

SGK kaydı bulunmayan (sigortasız) işçinin iş kazası geçirmesi hâlinde de işçinin hakları korunur. İşveren, bildirim yükümlülüğünü yerine getirmese dahi, SGK kazayı resen tespit edebilir. Sigortasız işçi, SGK'dan tüm kısa vadeli sigorta yardımlarını alabilir; SGK, bu giderleri işverene rücu eder. Ayrıca sigortasız çalıştırmanın tespiti hâlinde işverene idari para cezası uygulanır ve işverenin kusuru ağırlaştırılmış kabul edilir.

15. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

İş kazası tazminatı ne kadar?

İş kazası tazminatı, işçinin ücreti, maluliyet oranı, yaşı, kusur dağılımı ve SGK ödemelerinin mahsubuna göre değişir. Sürekli iş göremezlik hâlinde yüz binlerce hatta milyonlarca liraya ulaşabilir. Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı da eklendiğinde rakamlar daha da yükselir. Kesin miktar aktüerya bilirkişisi tarafından hesaplanır.

İş kazası tazminat davası ne kadar sürer?

İş kazası tazminat davaları, bilirkişi raporları (kusur tespiti + aktüerya hesabı) ve SGK kayıtlarının celbi nedeniyle genellikle 12–24 ay sürer. İstinaf ve temyiz aşamaları dahil edildiğinde 2–4 yıla çıkabilir.

İş kazasında zamanaşımı süresi ne kadardır?

Yargıtay uygulamasında 10 yıllık zamanaşımı süresi esas alınmaktadır. Fiil aynı zamanda suç teşkil ediyorsa, ceza zamanaşımı daha uzunsa (örneğin taksirle öldürme: 15 yıl) bu süre uygulanır.

SGK'dan gelir alıyorsam ayrıca tazminat davası açabilir miyim?

Evet. SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik geliri, zararınızın tamamını karşılamayabilir. İşverene karşı ayrıca maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz. Ancak SGK tarafından yapılan ödemeler tazminat miktarından düşülür; mükerrer tahsilat yapılamaz.

İşçinin kusuru varsa tazminat alabilir mi?

Evet. İşçinin müterafik (birlikte) kusuru bulunsa dahi tazminat alabilir; ancak tazminat, işçinin kusur oranı kadar indirilir. Örneğin %30 işçi kusuru varsa, tazminat %30 oranında azaltılır.

İş kazası bildirimini işveren yapmazsa ne olur?

İşveren, iş kazasını 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmekle yükümlüdür. Bildirim yapılmazsa SGK idari para cezası uygular ve geç bildirilen dönemdeki sağlık harcamalarını işverene rücu eder. İşçi veya yakınları da doğrudan SGK'ya başvurarak iş kazası bildirimi yapabilir.

İş kazası tazminat davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Hayır. İş Mahkemeleri Kanunu md. 3/1-a uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur. Dolayısıyla iş kazası tazminat davası için arabuluculuk başvurusu yapılmadan doğrudan dava açılabilir. Ancak taraflar isteğe bağlı olarak arabulucuya başvurabilir.

Taşeron (alt işveren) işçisi iş kazası geçirirse kime dava açmalıdır?

Alt işveren işçisi, hem asıl işverene hem alt işverene birlikte dava açabileceği gibi, yalnızca asıl işverene veya yalnızca alt işverene karşı da dava açabilir. İK md. 2/6 uyarınca asıl işveren ile alt işveren müteselsilen sorumlu olduğundan, işçi veya hak sahipleri tazminatın tamamını müteselsil borçlulardan herhangi birinden talep edebilir.

İş kazası tazminatına faiz uygulanır mı?

Evet. Maddi tazminata kaza tarihinden itibaren, manevi tazminata olay tarihinden itibaren yasal faiz uygulanır. Ancak ıslah ile artırılan kısma ıslah tarihinden itibaren faiz işletilir. Faiz talep edilmezse mahkeme re'sen faize hükmedemez; bu nedenle dava dilekçesinde faiz talebinin açıkça belirtilmesi gerekir.

İş kazası nedeniyle işveren hapis cezası alabilir mi?

Evet. İş kazası sonucu işçinin ölmesi hâlinde TCK md. 85 uyarınca taksirle öldürme suçundan 2–6 yıl, bilinçli taksir hâlinde 3–9 yıl hapis cezası verilebilir. Yaralanma hâlinde TCK md. 89 uyarınca 3 ay–1 yıl hapis veya adli para cezası söz konusudur. Cezai sorumluluk, iş güvenliği önlemi alma yükümlülüğü bulunan gerçek kişiye (işveren, şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı vb.) yönelir.

İş kazası ile meslek hastalığı arasındaki fark nedir?

İş kazası anlık veya kısa süreli bir olay sonucu meydana gelirken (yüksekten düşme, makine kazası gibi), meslek hastalığı uzun süreli mesleki maruziyetten kaynaklanır (silikozis, işitme kaybı gibi). İş kazası SSGSSK md. 13'te, meslek hastalığı ise SSGSSK md. 14'te düzenlenmiştir. Her ikisi de SGK bildirim yükümlülüğüne ve tazminat haklarına tabidir ancak tespit yöntemi ve zamanaşımı başlangıcı farklıdır.

16. Sonuç

İş kazası tazminatı, işçinin en temel haklarından biridir ve işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlayan en etkili hukuki yaptırımlardan biridir. İSGK md. 4 ve TBK md. 417 kapsamında işveren, çalışanlarının sağlık ve güvenliğini korumak için her türlü önlemi almakla yükümlüdür; bu yükümlülüğün ihlali maddi tazminat, manevi tazminat ve destekten yoksun kalma tazminatı olarak üç ana kalemde tazmin edilir.

Tazminat hesabında TRH 2010 Yaşam Tablosu ve aktüerya bilirkişi raporu belirleyici rol oynar; işçinin giydirilmiş net ücreti, maluliyet oranı, yaşı, aktif-pasif dönem ayrımı, kusur dağılımı ve SGK ödemelerinin mahsubu birlikte değerlendirilir. Zamanaşımı süresi genellikle 10 yıl olup, ceza zamanaşımı daha uzunsa bu süre uygulanır. İşverenin hukuki sorumluluğunun yanı sıra, TCK md. 85 ve TCK md. 89 kapsamında taksirle öldürme veya yaralama suçundan cezai sorumluluk da gündeme gelebilir.

Asıl işveren–alt işveren (taşeron) ilişkisinde, İK md. 2/6 uyarınca asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı müteselsilen sorumludur. İş kazası tazminat davaları, İş Mahkemeleri Kanunu md. 3/1-a uyarınca zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuş olup doğrudan dava açılabilir.

İş kazası geçiren işçilerin veya hak sahiplerinin, haklarını tam olarak kullanabilmeleri ve süreleri kaçırmamaları için en kısa sürede uzman bir iş hukuku avukatına danışmaları büyük önem taşımaktadır.

Kaynaklar

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, md. 49, 53, 54, 56, 72, 112, 146, 417
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 13, 14, 18, 19, 20, 21
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, md. 4, 26
• 4857 sayılı İş Kanunu, md. 2/6 (asıl işveren–alt işveren sorumluluğu)
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, md. 3
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 22 (taksir), 85 (taksirle öldürme), 89 (taksirle yaralama)
• Süzek, S. — İş Hukuku (Asıl İşveren–Alt İşveren Müteselsil Sorumluluğu)
• Şakar — Sosyal Sigortalar Uygulaması
• Taşkent — İş Kanunu Açıklamalı
• İş Hukukunda İşverenin Sorumluluğu (Asıl İşveren – Alt İşveren)
• İş Sağlığı ve Güvenliği İş Kazaları – Tazminat – Rücu Davaları Uygulama
• Nükleer Santral İşletenin Hukuki Sorumluluğu (Tehlike Sorumluluğu Karşılaştırması)
• TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosu (Hazine Müsteşarlığı – Hacettepe Üniversitesi)
• 2026 Yılı Harçlar Kanunu Genel Tebliği
• Türkiye Barolar Birliği 2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi

Anahtar Kelimeler: iş kazası tazminatı, iş kazası tazminat hesaplama, iş kazası tazminat davası, işveren sorumluluğu iş kazası, iş kazası SGK hakları, sürekli iş göremezlik tazminatı, destekten yoksun kalma tazminatı, iş kazası zamanaşımı, iş kazası manevi tazminat, iş kazası kusur oranı, İSGK md. 4, TBK md. 417, iş kazası bildirim süresi, sigortasız işçi iş kazası, iş kazası arabuluculuk, asıl işveren alt işveren iş kazası, taşeron işçi iş kazası tazminatı, iş kazası cezai sorumluluk, TCK 85 taksirle öldürme iş kazası, iş kazası meslek hastalığı farkı, TRH 2010 yaşam tablosu, iş kazası tazminatında faiz, iş kazası idari para cezası 2026